interview

Een kinderboek over recht? Schrijfster Annet Huizing legt uit waarom dat tóch spannend is

Annet HuizingBeeld Jörgen Caris

Een kinderboek over het recht. Hoe saai wil je het hebben? Toch is 'De zweetvoetenman' spannende lectuur. Het boek is genomineerd voor de Woutertje Pieterse Prijs. Schrijfster Annet Huizing legt uit waarom haar hart sneller gaat kloppen van wetten en arresten.

Mag je 'fuck de koning' roepen? Mag je je gestolen fiets terugstelen? Is het ook moord als je per ongeluk de verkeerde vermoordt? Het zijn prikkelende vragen die jeugdboekenschrijfster Annet Huizing (58) opwerpt in haar non-fictieboek 'De zweetvoetenman'. Dat gaat over een stoffig onderwerp: het recht en onze rechtsstaat. Maar Huizing maakte er - samen met illustrator Margot Westermann - iets opmerkelijk leuks van: een mix van spannende verhalen, terzijdes, dialogen en juridische weetjes, allemaal geestig, bijna cartoonesk geïllustreerd.

Het boek kostte de nodige moeite, vertelt Huizing op haar Utrechtse woonboot: ze werkte er 2,5 jaar aan, bijna fulltime. Die tijd had ze nodig voor de research én het vinden van de juiste toon en aanpak. Want hoe schrijf je aantrekkelijk over wetten en arresten, voor lezers vanaf een jaar of tien?

Op de glazen deur van haar werkkamer - met uitzicht op de afgebladderde zijkant van de buurboot - noteerde ze voor zichzelf aan welke eisen haar boek moest voldoen: Niet te braaf! Niet belerend! Diepgang, maar ook lucht en humor! Show don't tell! En: hoe loopt het af? "Ik dacht meteen: de verhalen moeten het werk doen", zegt Huizing. Want al gaat iedereen gapen van woorden als jurisprudentie en herstelrecht, bij specifieke rechtszaken veert iedereen weer op. "Dat zie je aan de dikke rijen voor het proces van Holleeder. Zo'n zaak spreekt tot de verbeelding."

Zweetvoeten in de bibliotheek

Dus dook Huizing het internet op en de bibliotheek in, op zoek naar interessante rechtszaken die óók als kapstok konden dienen voor bredere juridische principes. Zoals het verhaal van Teunis T., die vaak zit te lezen in de bibliotheek van de Technische Universiteit in Delft. Daarbij trekt hij zijn schoenen uit, maar helaas lijdt Teunis aan hyperhidrosis plantaris (zweetvoeten): er stijgt uit zijn sokken 'een meurende walm' op. De universiteit wil dat Teunis óf zijn schoenen aanhoudt, of wegblijft uit de bibliotheek. Hij weigert beide.

Het komt tot een rechtszaak, de afloop wordt hier niet verklapt. Maar dankzij deze zweetvoetenman kan Huizing de hele rechtsgang uitleggen: Teunis ontmoet niet alleen de officier van justitie, advocaten en de 'gewone' rechter, maar gaat ook nog in hoger beroep en in cassatie.

"Ik vroeg me bij elk verhaal af: waaróm wil ik het vertellen", zegt de schrijfster. Daarbij vindt ze nuances belangrijk. "Die mis je in krantenberichten en tv-programma's: daar verschansen mensen zich achter een mening. Daar erger ik me zó aan. Ik vraag me wel eens af: is de rechtszaal verplaatst naar 'Pauw' of 'DWDD'? Ik hoop met mijn boek te bereiken dat de lezer zijn mening opschort, met de rechter meedenkt en ontdekt dat een zaak zelden zwart-wit is."

De winkelier die na een inbraak een filmpje van de dieven op internet zet; die heeft groot gelijk. Of niet? De dronken, brallende studente die gefilmd wordt in een plas kots, waarna dat filmpje viral gaat - tsja, die heeft er wel een beetje om gevraagd. Of niet? En met de 'kopschopper' hoef je al helemaal geen medelijden te hebben. Deze 17-jarige jongen sloeg samen met anderen een student in elkaar en gaf hem ook nog eens een extra trap tegen zijn hoofd. Zijn adres en telefoonnummer verschenen al gauw op internet, zijn ouderlijk huis werd belaagd door cameraploegen. Eigen schuld, dikke bult - of niet?

Digitale schandpaal

Huizing windt zich erg op over de 'digitale schandpaal', waaraan ze ook een hoofdstuk wijdt. "Via social media gaan mensen voor eigen rechtertje spelen. Ze maken elkaar op Twitter helemaal af. Dat is gewoon het volksvermaak uit de Middeleeuwen, toen ze nog met eieren en tomaten gooiden. Onze privacy loopt ernstig gevaar door alle 'naming and shaming' op internet."

Tekst loopt door onder de foto

Beeld uitgeverij

"Ik ben enorm gedreven", merkt ze ten overvloede op. Maar waarom motiveerde juist dit onderwerp haar zo? "Ik dacht: veel kinderen, maar ook volwassenen, realiseren zich nauwelijks wat het betekent om in een rechtsstaat te wonen. Ze weten weinig over het recht. Ik wil laten zien dat het zonder het recht een zooitje wordt. En dat de rechtsstaat een kostbaar bezit is. Dat lijkt lang niet iedereen zich te realiseren. Tegelijkertijd zijn kinderen altijd bezig met rechtvaardigheid, je hoort ze vaak zeggen: dat is toch niet eerlijk?!"

Voltreffer

'De zweetvoetenman' is pas het derde jeugdboek van Huizing, die de afgelopen twintig jaar haar brood verdiende als tekstschrijver voor bedrijven en instellingen. En het is een voltreffer: naast jubelende recensies kreeg het boek ook een nominatie voor de Woutertje Pieterse Prijs 2018. Haar tweede voltreffer op rij, want haar roman 'Hoe ik per ongeluk een boek schreef' (2014), voor kinderen vanaf 10 jaar, werd bekroond met een Zilveren Griffel. Dat succes overrompelde de schrijfster: "Ik was allang blij dat het überhaupt was uitgegeven."

Zelf vindt ze het ook 'bizar' dat ze pas na haar vijftigste boeken is gaan schrijven. "Ik heb pas heel laat ontdekt wat ik allemaal in huis heb. Dat vind ik wel zonde, ik heb zoveel tijd verspild. Door mijn werk wist ik natuurlijk wel dat ik toegankelijk kon schrijven. Maar boeken? Die kon ik me gewoon niet voorstellen bij mezelf."

Maar dat is nu veranderd; er komt een volgend boek, waarschijnlijk weer voor jonge én oudere lezers tegelijk. Want ook die laatsten kunnen van alles uit 'De zweetvoetenman' leren, bijvoorbeeld hoe de zaak van Lucia de B. ook alweer in elkaar zat. En waarom advocaten altijd hun best móéten doen, zelfs voor een 'monster' als kindermisbruiker Robert M.. "De meeste rechtszaken die ik behandel, gaan over volwassenen, niet over kinderen. Dat kunnen kinderen best aan, die snappen meer dan je denkt. Mijn criterium was steeds: gaat mijn hart hier sneller van kloppen? Dan kan ik het ook goed overbrengen."

Recensie

Trouw-recensent Bas Maliepaard over 'De Zweetvoetenman':  Een zeer smeuïg standaardwerk voor jongeren over de rechtspraak - ook handig voor volwassenen.

'De zweetvoetenman'

Annet Huizing, 'De zweetvoetenman. Over rechtszaken & regels (en een hoop gedoe)'. Met illustraties van Margot Westermann. Lemniscaat, 247 pagina's, 24,95 euro. Voor alle leeftijden (vanaf circa 10).

De Woutertje Pieterse Prijs

De Woutertje Pieterse Prijs is een jaarlijkse prijs ter waarde van 15.000 euro voor het beste jeugdboek. De eerste winnaar was Imme Dros in 1988, daarna volgden schrijvers als Paul Biegel, Toon Tellegen, Guus Kuijer, Joke van Leeuwen, Tjé Tjong Khing, Ted van Lieshout en vorig jaar Gerda Dendooven. Naast 'De zweetvoetenman' zijn dit jaar genomineerd: 'En toen, Sheherazade, en toen?' van Imme Dros en Annemarie van Haeringen, 'Lampje' van Annet Schaap, 'Onder mijn matras de erwt' van Ted van Lieshout en 'Wij waren hier eerst' van Joukje Akveld. Donderdag wordt de winnaar bekend gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden