Klassiek & zoPeter van der Lint

Een heuse www-wereldpremière met opera in de koptelefoon

De allereerste online ­wereldpremière van een opera is een feit. Niet dat het nou de bedoeling was om Willem Jeths’ ­‘Ritratto’ digitaal te onthullen, maar een historisch feit voor in de annalen werd het wel. Op vrijdag de 13de – je hoeft niet bijster bijgelovig te zijn – zou Jeths’ nieuwe werk het Opera Forward Festival openen. Een dag eerder moesten alle theaters in Nederland sluiten. Gelukkig maakte De Nationale Opera (DNO) van de generale repetitie op donderdagavond (voor een nagenoeg lege schouwburg in Amsterdam) een videoregistratie. Een week geleden om twee uur ’s middags werd die opname online gestreamd via het YouTube-kanaal van DNO.

Een heuse www-wereldpremière dus. We kenden het fenomeen van de televisie-opera, met ‘Amahl and the Night Visitors’ (Gian Carlo Menotti, 1951) en ‘Owen Wingrave’ (Benjamin Britten, 1971) als bekendste titels. Maar bij die tv-opera’s hielden de componisten nadrukkelijk rekening met het medium. De online wereldpremière van Ritratto was force majeure.

Strooien met citaten

Best apart dus om thuis klaar te gaan zitten met de koptelefoon op. Je zag op het scherm steeds meer mensen binnenkomen en ‘klaar gaan zitten’. Op het hoogtepunt keken er zo’n 2500 liefhebbers tegelijk – een operatheater vol. De opname blijft trouwens zolang het theater dicht is te zien. Vlak voor aanvang was er een heus aftelmoment, en daar klonken de eerste ferme akkoorden van Jeths, gespeeld door Amsterdam Sinfonietta onder leiding van Geoffrey Paterson.

Het verhaal over de schatrijke en excentrieke markiezin Luisa Casati Stampa di Soncino (Frank Siera schreef het schitterende libretto) schetst haar fictieve ondergang als levend kunstwerk. Tijdens een extravagant feest in haar Venetiaanse paleis (Casati woonde in wat nu het Peggy Guggenheim Museum is), steekt zij zichzelf de ogen uit als Romaine Brooks haar portret (Ritratto) schildert. ‘Is leven jouw kunst, of is kunst jouw leven?’, luidt een van de zinnen. Jeths strooit daar geweldig met Puccini-citaten, zoals met een exacte kopie van de akkoorden in de martelscène uit ‘Tosca’. En er zijn meer citaten. Als Luisa de schilderes dwingt om haar te schilderen, klinken bij de oproepen ‘Paint me my portrait’ de hysterische noten van Strauss’ Salome als zij om het hoofd van Johannes de Doper vraagt.

Uit volle borst meezingen

En zo verknoopt Jeths deze en andere citaten (Wagner, Tosti) op een geweldige manier met zijn eigen fantastische noten. Ritratto is een volledig geslaagd levend kunstwerk, een Luisa Casati waardig. Marcel Sijms regie is raak, met personages die voortdurend ijdel poseren (‘voguing’) in de fantasievolle decors van Marc Warning, en geniale kostuums dragen van Jan Taminiau. De voorbeeldige zangers komen uit de Opera Studio van DNO.

Sopraan Verity Wingate draagt de Casati-rol met allure, zinderend mooi zingend. Ze krijgt fraai tegenspel van tenore napolitano Paride Cataldo (D’Annunzio) en mezzo Polly Leech (Brooks). Op deze generale repetitie nam Wingate een nu al historisch loopje met haar tekst. Toen ze zong dat ze ‘het meesterwerk dat leven heet niet zou laten ruïneren door een internationaal conflict’ (de Eerste Wereldoorlog), verving ze het woord ‘conflict’ door ‘virus’. We zingen het uit volle borst met haar mee, en hopen op een spoedige ‘echte’ première van deze buitengewoon geslaagde opera.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden