Liyun en Yaojun, toen ze nog geen teruggetrokken leven leidden.

Filmrecensie So long, my son

Een gewoon gezin in een veranderend China

Liyun en Yaojun, toen ze nog geen teruggetrokken leven leidden.

So Long, My Son
Regie: Wang Xiaoshuai
Met Yong Mei en Wang Yingchun
★★★★☆

Het jaar 2019 zou zomaar het jaar van de Chinese film kunnen worden. Het afgelopen half jaar bereikte bijna elke maand een nieuwe Chinese productie de Nederlandse bioscoop. Geen kleinoden maar groots opgezette vertellingen zoals Zhang Yimou’s beeldschone historiestuk ‘Shadow’ en Jia Zhang-ke’s al even betoverende gangsterepos ‘Ash Is Purest White’. 

Hardcore arthouse was er ook met de deels in 3D gedraaide liefdesfilm ‘Long Day’s Journey Into Night’ en het vier uur durende ‘An Elephant Sitting Still’ over de uitgewrongen levens in een kleine industriestad in het noorden van China.

Daar, in het hoge noorden, begint ook het verhaal van Liyun en Yaojun die aan het begin van het drie uur durende en dertig jaar omspannende familie-epos ‘So Long, My Son’ hun tienjarige zoontje verliezen. Het is midden jaren tachtig, de tijd van de eenkindpolitiek, eind jaren zeventig in China ingevoerd om de overbevolking tegen te gaan. De Chinese regisseur Wang Xiaoshuai die met films als ‘Beijing Bicyle’ en ‘Shanghai Dreams’ eerder werd bekroond in Berlijn en Cannes, toont de invloed van die politiek op het emotionele en sociale leven van gewone Chinezen. Als de film begint zijn Liyun en Yaojun fabrieksarbeiders in verschoten blauwe Mao-overalls.

Omdat Liyun en haar man al een zoontje hebben, moet Liyun een abortus ondergaan, een ingreep die haar onvruchtbaar maakt. Als hun enige zoon vervolgens tragisch verongelukt, adopteren ze in het geheim een weesjongetje. Om geen slapende honden wakker te maken, verhuizen ze naar een klein kustplaatsje in het zuidoosten waar Yaojun een bootreparatiebedrijfje begint. Ze verliezen het contact met vrienden en leven een teruggetrokken bestaan.

Dwarrelen door de tijd

Het verhaal ontrolt zich niet chronologisch, maar dwarrelt door de tijd, waardoor het soms even puzzelen is. Tegelijkertijd houdt het zoekplaatje je alert. Zelden een drie uur durend drama gezien over het verglijden van de tijd dat zich zo soepeltjes openbaart.

Door het mooie, subtiele spel van Yong Mei en Wang Yingchun die eerder dit jaar in Berlijn werden uitgeroepen tot beste actrice en beste acteur, voel je de geweldige impact van de politiek op het persoonlijke leven. Schuld en schaamte zijn daarin belangrijke pijlers. Het is veel wat er over het paar wordt uitgestort, en er volgt nog meer verdriet, als er gedwongen ontslagen vallen, en hun 16-jarige adoptiezoon wegloopt van huis. Hij weet inmiddels dat hij een vervanger is.

Maar sentimenteel wordt het nooit. Er is eerder sprake van een zoete melancholie, versterkt door de gezichten van de acteurs die ondanks alle tegenspoed zacht en vriendelijk blijven. Een van de ontroerendste scènes volgt als ze op bezoek in hun oude woonplaats het graf van hun zoontje bezoeken en meegebracht fruit uitstallen.

Kritisch over vooruitgang

‘Kijk vooruit en vergeet het verleden’, is een Chinees gezegde dat vaak dient als smeermiddel voor economische hervormingen. Maar evenals zijn landgenoot Jia Zhang-ke die zich in zijn films buigt over het veranderende China, is Xiaoshuai kritisch ten aanzien van de grote vooruitgang.

Hij laat zien hoe het verleden doorsijpelt in het heden. Dat China in 2015 is overgegaan op een ‘tweekindpolitiek’ doet daar niets aan af. Het gaat om al die mensenlevens die door gedwongen abortussen, geheime adopties en weeshuizen zijn aangeraakt en opgeschud. En ja, er is filmcensuur in China, maar er zijn ook filmmakers als Xiaoshuai die met vallen en opstaan een manier hebben gevonden om hun eigen verhalen te vertellen. Heel knap: meedraaien in het systeem en toch je eigen kritische koers varen.

Lees ook:

Charles Dickens in China

In veel films over de Culturele Revolutie kijken volgens regisseru Wang Xiaoshuai volwassenen met de kennis van nu terug op de gebeurtenissen van toen. Veel ongrijpbaarder zijn de gevoelens en ervaringen van de mensen die ergens middenin zitten. Daarom koos hij voor het perspectief van zijn onbevangen elfjarige ik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden