TaalTon den Boon

Een drachtige wolvin kan best ‘zwanger’ worden genoemd

null Beeld
Beeld

Het bericht, eerder deze week, over de doodgereden ‘zwangere’ wolvin op de Veluwe, leidde tot opmerkingen en taalvragen van lezers. ‘Vrouwen worden zwanger en vrouwelijke (zoog)dieren drachtig’, mailde een lezer. Inderdaad noem je vrouwtjesdieren die jongen dragen meestal ‘drachtig’, maar ‘zwanger’ komt ook voor. Niet voor niets vermeldt Van Dale bij het trefwoord ‘zwanger’ als tweede betekenis ‘drachtig’.

Het zijn vooral huisdieren die in de omgangstaal ‘zwanger’ heten te zijn, al noemen stadse mensen ook een enkel nutsdier (koe, schaap) weleens ‘zwanger’. Als het om ‘wilde’ zoogdieren gaat, wordt ‘zwanger’ vrijwel alleen gecombineerd met diernamen die specifiek verwijzen naar een vrouwtjesdier, zoals berin, hinde of wolvin, en naar namen van apen (bonobo, chimpansee). Vrouwelijk kamelen, neushoorns e.d. heten gewoonlijk drachtig.

Een andere vraag betreft het woord wolvin zelf. Kun je zo’n vrouwtjeswolf ook een teefje noemen? Ja, en een mannetjeswolf wordt – net als een mannetjeshond – ook wel een reu of rekel genoemd. Wolven en honden zijn nu eenmaal verre familie.

Rekel en moer

Een derde lezer wil weten of er een patroon is in de naamgeving voor mannetjes- en vrouwtjesdieren. Niet echt. Meestal specificeer je het geslacht door mannetje of vrouwtje/wijfje voor de diernaam te zetten (mannetjes-, vrouwtjesluipaard). Daarnaast bestaat bij enkele namen van wilde dieren een ingeburgerde vrouwtjesnaam op -in, zoals leeuwin. Woorden als apin, hertin, rattin en tijgerin komen ook voor, maar zijn niet courant.

Specifieke namen voor vrouwtjes- en mannetjesdieren hebben we vooral voor huis- en nutsdieren, zoals koe/stier, merrie/hengst, ooi/ram, zeug/beer, poes/kater en teef/reu of rekel. En voor een enkel (plaag)dier dat relatief vaak in onze omgeving voorkomt, zoals de vos, waarvan het mannetje ‘rekel’ en het vrouwtje ‘moer’ heet.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden