Opinie

Een doorgecomponeerd koorlied van Euripides

De tragedie 'Smekelingen' van Euripides uit de late jaren twintig van de vijfde eeuw v.Chr. wordt zelden of nooit opgevoerd. De reden ligt nogal voor de hand: de tragedie behoort tot de wat ronkende nationalistische stukken van de dichter. Na de veldslag tussen Thebe en Argos weigert Thebe de gevallen strijders van Argos aan die stad over te dragen.

Onder leiding van koning Adrastos komen de moeders van de gesneuvelden koning Theseus van Athene smeken hen te helpen de overwinnaars te dwingen deze elementaire plicht jegens de doden na te komen. En aldus geschiedt.

Het is dan ook niet vanwege de diepzinnige inhoud van het stuk (al liggen de parallellen met Afghanistan, zo men wil, voor het oprapen) dat deze 'Smekelingen' een bijzondere productie is. Dat belang ligt in de samenwerking tussen regisseur/componist Paul Koek van de Leidse Veenfabriek, opgericht nadat de jarenlange samenwerking tussen Johan Simons en Koek in het Zuidelijk Toneel/Hollandia, en daarvoor al jaren in het Noordhollandse Hollandia tot een eind was gekomen, en de Griekse regisseur Michael Marmarinos. Voeg daarbij de van een aantal Hollandia-producties vertrouwde vertaler Herman Altena, een aantal voortreffelijke muzikanten, en acteurs als Aus Greidanus jr., Reinout Bussemaker en Joep van der Geest, tezamen met enkele Griekse acteurs en een werkelijk schitterend muziektheater valt de toeschouwer ten deel.

Op al dit schoons is evenwel één belangrijk punt van kritiek uit te brengen, namelijk dat alles veel te lang duurt. Hoe fraai de muziek bij Euripides' tekst ook is doorgecomponeerd, de eindeloze fraseringen gaan na ruim twee uur een flinke aanslag plegen op het uithoudingsvermogen. En ook na twee uur is de compositie van Koek nog lang niet aan haar eind gekomen. Het lijkt alsof Koeks bevlogenheid geen remming heeft ondervonden van wie dan ook die zei: “Zo is het wel mooi geweest, Paul“.

Maar wie dit allemaal blij doorstaat, beleeft een onvergetelijke avond: alleen al het bodeverhaal over de recuperatie van de lijken op het slagveld bij Thebe is een weergaloos monument van sereniteit en een grootse herinterpretatie van de verloren gegane Griekse composities.

Als Theseus de gevallen strijders van Argos thuisbrengt van het slagveld, een mand met overhemden die hij één voor één uitspreidt op de grond, siddert de eerbied voor het leven en het respect voor de doden intens door de voorstelling heen. Dapperheid is leerbaar, om met de oude dichter en zijn meestervertaler Altena te spreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden