RecensieJeugdboek

Een briljante dichtbundel waarin de letters in opstand komen

Een slimme whodunnit van Ted van Lieshout met letters als personages en het boek als moordenaar.

Pas voor de negende keer sinds 1979 werd vorig jaar de Boekensleutel uitgereikt, een bekroning voor uitzonderlijke jeugdboeken. De prijs ging naar ‘Ze gaan er met je neus vandoor’ van Ted van Lieshout, een briljante dichtbundel vol grafisch spektakel, waarin de letters in opstand komen als de dichter het bijltje er al na één gedicht bij neergooit.

Dat originele idee – het alfabet als personage – komt terug in de hilarische whodunnit ‘De gemene moord op Muggemietje’. Maar Van Lieshout voegt nu nog een ongebruikelijk personage toe: het boek zelf. Naast het openingsgedicht over een mug – (‘Muggemietje heeft een rietje /en dat steekt ze, als ze dorst heeft, / in je arm of in je knietje’) – zien we het insect vliegen. Op de volgende bladzijde staat in koeienletters: “BAM!” En dan volgen pagina’s vol bloedspetters. Wie heeft de mug geplet?

In gekleurde letters schakelen we over naar de klas waar dit boek blijkbaar in de kast staat. Naamloze kinderen besluiten dat het boek zélf de moord heeft gepleegd en het daarom de rest van zijn leven de kast in moet.

“O, hadden wij maar in een ander boek gestaan!”, beginnen de letters vervolgens te klagen, op zwarte bladzijden, want het boek staat inmiddels dichtgeklapt op de plank, dus het is donker. “Duizenden boeken op de wereld, en waar staan wij in? Juist, in een boek dat een moordenaar is!”

 Pijn en dergelijke

Het boek ontkent dat, maar kan alleen ‘ja’ of ‘nee’ zeggen, door (gefotografeerde) ezelsoren boven of onderaan de bladzijde. Dat klinkt ingewikkeld, maar Van Lieshouts vondsten zijn in het boek prima te volgen.

Als het boek een namens hem door de letters opgestelde schuldbekentenis van de bladzijden schudt, verliest de tekst zijn geduld: “Als je niet naar ons luistert, Boek, dan zullen wij harde maatregelen moeten treffen! Pijn en dergelijke.” Het woord ‘mes’ snijdt vervolgens pagina’s aan flarden. Erg grappig is ook de venij­- nige scheldkanonnade op alfabetische volgorde, van ‘Afmaken die achterlijke aansteller’, via ‘Mollen, dat maffe mispunt’ naar ‘Zandstralen, die zielige zeiksnor’.

‘De gemene moord op Muggemietje’ is luchtiger dan het vorige boek, dat deels over de Eerste Wereldoorlog gaat, maar is van de muggenmoord tot aan het humoristische slot even knap bedacht en uitgewerkt.

OordeelLuchtig, humoristisch, knap verzonnen en uitgewerkt.

Ted van Lieshout
De gemene moord op Muggemietje
Leopold; 80 blz.€ 15,99. Vanaf 9 jaar.

Bas Maliepaard (1982) bespreekt vanaf zijn 23ste jeugdboeken voor Trouw – die natuurlijk ook door volwassenen mogen worden gelezen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden