Een aangename klereherrie

De Kunstvlaai op het Amsterdamse Westergasfabriekterrein, een initiatief van het Sandberg Instituut, beleeft deze week zijn derde jaargang. Een duidelijk thema ontbreekt, behalve dan dat het er 'TOF gaat zijn'. Vijf oud-industriële hallen staan vol Toffe Kunst uit alle disciplines inclusief volcontinu muziekprogramma. Een vurig bonkend hart dat als een razende kokend kunstenaarsbloed rondpompt. Een boel troep, veel vondsten en genoeg waardevolle ideeën in stadia van ontwikkeling.

De Kunstvlaai3, voorheen getiteld 'Niet de Kunstvlaai', heeft anarchistische wortels. Het ontstond als tegenhanger van de commerciële KunstRai waarvan het steeds selectievere beleid, de vage selectiecriteria en de verpoortvlietisering noopte tot een radicaal tegenoffensief.

Oprichter en directeur Jos Houweling lacht: ,,Kritiek uiten we niet meer, men weet inmiddels wel: als je écht niet van kunst houdt, dan biedt de Rai een alternatief. In tegenstelling tot het Stedelijk Museum en de Rai concentreert de Vlaai zich wél op de kunst van deze tijd. Met 250 kunstenaars uit tweede-faseopleidingen, verenigingen en ruim veertig initiatieven tonen we de beweging die daarin zit. Van de jonge honden tot museaal niveau. De Documenta in Kassel en de Biennale van Venetië zijn ook klein begonnen.''

Bij het kunstenaarsinitiatief PlanetArt (The Electronic Rage uit Hengelo) in het Machinegebouw flitsen tientallen beams door elkaar. De continu geprojecteerde 'image-messages' en 'shockwave movies' worden aangevuld met Vegaporn-shows, wastrommelslagwerk en op hol geslagen audiosampling. Het is er een aangename klereherrie, een bezoek aan deze multimediahuishouding een welhaast transcendentale visuele ervaring met de kracht van dynamiet. Kalmer gaat het toe in de gashouder. Hier presenteert het Fonds voor de Beeldende Kunst, voor het eerst te gast bij de Vlaai, in opengewerkte containers Uitgelicht3: de startstipendium-ontvangers 1997/1998.

Onder hen Céline van Balen, fotografe van outsiders: ,,Ik portretteer daklozen of alcoholisten die op de rand van de afgrond leven. Bijzondere mensen die geen poses ophouden maar zichzelf zijn.'' Voorbeeld is de close-up van de man die ondanks zijn geruïneerde gebit grijnst van oor tot oor, van kruin tot kin.

Van Balen is een der vele hedendaagse kunstenaars die in haar werk het verlangen uitspreekt naar authenticiteit en 'ongefilterd' gedrag. Anderen maken expliciet gebruik van persoonlijke herinneringen.

In Uitgelicht3 hangt topper Henkie, de hond van Goos Bronkhorst: ,,Mijn Henk kan bijna alles, hij weet niet eens waarom. Dan denk ik soms verdrietig, ik wou dat ik dat kon.'' Henk is buitengewoon aaibaar gefotografeerd in alle posities en stemmingen en zijn avonturen beslaan twee wanden van een zestiger jaren interieur.

Ook onder de (ex-)studenten van het Sandberg Instituut wordt het persoonlijk aandenken veelvuldig aangewend als thema voor het kunstwerk. De tantes van Florian Göttke hangen als poppen ondersteboven aan plafondgordijnrails en wandelen daar eindeloos kwetterend heen en weer.

De oma van Elles Jeurink staat in haar gebloemde nachthemd en papilotten in het witte haar om tien voor zeven naast haar bed. In de vele decors die op het terrein zijn opgetrokken (restaurants, bioscopen, peeskamer, disco, wodkatent, sauna) voert behalve de persoonlijke herinnering ook de parodie vaak de boventoon. De Vastgoedgroep persifleert vanuit zijn kantoor in dagelijks wisselende performances op de wereld van Kunst & Zaken. In de blauw-witte tent van Salut, Amor y Pesetas, op het plein, wordt al feestend druk 'genetwerkt'. Bij Arie Vederci (Uitgelicht3) kun je vanaf een plastic tuin-ameublement (fl.249,-) een pizza bestellen die de bezorger per scooter (fl.2699,-), gehuld in Wehkamp-trainingspak met rode strepen (fl.149,95) met veel misbaar bezorgt.

Al met al spreekt uit de Kunstvlaai3 een collectieve energie, die zich onvermijdelijk keert tegen het establishment. Vooral Stedelijk Museum directeur Rudi Fuchs moet het in pamfletten ontgelden als de grote remmer en de ontkenner der hedendaagse kunsten. De Vlaai wenst de ongebreidelde fantasie aan de macht, als kunstzinnige afspiegeling van 'de chaotische, ordinaire en alledaagse werkelijkheid.' Inspirerend en enthousiasmerend is de Kunstvlaai3 in ieder geval wél.

En eigenlijk ook best Tof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden