Review

Echt niet zo suf!

Aan het accordeon kleeft het imago van ’een sigaar in je hoofd en lol maken’. Het duo Toeac laat een andere, volwassen kant horen.

Het accordeon is niet hip. En niet chic. Sinds de introductie van het instrument in Nederland, aan het begin van de 19de eeuw, denk je vooral aan klompendansen en gezelligheid. Hier komt langzaam verandering in. Twee Brabantse conservatoriumstudenten laten onder de naam Toeac een andere kant van het accordeon horen: volwassen vertolkingen van klassieke muziek. Het duo treedt de komende maand overal in het land op, in het kader van het festival Accordeonslag.

Als ze het podium opkomen zien ze er vertederend uit, de twee tengere meisjes met hun accordeons van maar liefst vijftien kilo. Maar zodra de eerste noten klinken blijkt dat ze meer in hun mars hebben dan een schattig stukje muziek: de zaal vult zich met een indringende klank, het café aan de haven lijkt verder weg dan ooit. Bij het spelen kijken de muzikanten elkaar aan, bewegen met hun instrument alsof het een danspartner is en gebruiken ze de vele mogelijkheden die het accordeon biedt.

Na een kort optreden voor het radioprogramma ’Spiegelzaal’ in het Concertgebouw in Amsterdam spreekt het Brabantse duo Pieternel Berkers (21) en Renée Bekkers (22) in de ’wij-vorm’. Ze vullen zowel in de muziek als in het gesprek elkaars zinnen aan en barsten regelmatig in schaterlachen uit. Ze leerden elkaar kennen toen ze negen waren, bij accordeonles op de muziekschool. Vijf jaar geleden begonnen de vriendinnen Toeac – letterlijk: twee accordeons. Inmiddels hebben ze het ’soms best wel druk’ met de opleiding klassieke accordeon aan het Tilburgse conservatorium, meerdere ensembles, lesgeven én hun optredens.

Pieternel: „Als je vertelt dat je accordeon studeert, hoor je meestal ’Dat doet mijn opa ook’, of ’Kun je dat studeren dan?’” Het bracht de twee niet aan het twijfelen. Pieternel: „Ik heb het nooit als een suf instrument gezien.” Renée: „Het is maar hoe je ermee omgaat.”

Ze spelen voornamelijk klassieke muziek, vaak speciaal voor het accordeon geschreven, soms een eigen bewerking. In het Concertgebouw speelde Toeac zondag delen uit de Schilderijententoonstelling van Modest Moessorgski – door hen zelf omgezet naar accordeon – en het hedendaagse ’How to play in D major without caring about it’ van de Deen Poul Rovsing Olsen (1922-1982) „Het lijkt ons ook leuk een keer samen te spelen met een popband, maar ons hart ligt bij de klassieke muziek.”

Renée bespeelt een accordeon met klavier, Pieternel een met knoppen. De klank van de twee instrumenten is hetzelfde, maar je kunt niet zomaar van accordeon wisselen. „Je maakt de keuze vanaf het begin.” Ook de verwanten van het accordeon, zoals de concertina en de bandonéon, vereisen een andere techniek. Het mechanische principe is hetzelfde: de lucht uit de balg blaast langs metalen ’tongen’, waardoor de typische klank ontstaat. Eens in de twee jaar wordt het instrument in de fabriek gestemd. De tongen worden dan rechtgetrokken, een proces dat twee weken duurt.

Een ander muziekinstrument kunnen Berkers en Bekkers zich niet voorstellen, behalve misschien de cello. Pieternel: „Met een accordeon voel je álles, het zit zo dichtbij. De lage tonen gaan door je hele lichaam.” Renée: „Het is als een omarming.” Bovendien kun je op allerlei manieren expressie in de muziek leggen: „Je kunt heel vol spelen, of juist heel fijn.” Pieternel: „Met een accordeon kun je een toon in de aanslag nuanceren door de knop op verschillende manieren in te drukken. Ook na de aanslag is de toon nog te beïnvloeden: door de balg heb je een langere adem dan de meeste blazers. En dan heb je ook nog de registers.”

In maart 2006 won het duo de eerste prijs op het internationale concours voor accordeon en piano ’Grand Prix International’, in november 2006 behaalde Toeac de eerste prijs in de categorie Kamermuziek op het Nederlandse accordeonconcours, en Pieternel kreeg solo ook de eerste prijs. „Als de subsidie rondkomt, hopen we mee te kunnen doen aan het wereldconcours van de Conféderation Internationale des Accordéonistes (CIA), dit jaar in Washington.”

Eerst staat het festival Accordeonslag op het programma, waarbij alle mogelijkheden van het accordeon aan bod komen, dus ook hun eigen klassieke benadering. Met vijf andere accordeonisten en een zanger treden ze op met het project ’Hark’, een bewerking van elementen uit muziek van Henry Purcell. Voor de pauze spelen ze uit eigen repertoire.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden