Eberhard van der Laan liet zijn geliefde stad een expositie na

De tentoonstelling De Mooiste Stad, samengesteld door Eberhard van der Laan.Beeld ANP

Als laatste cadeau aan de stad stelde oud-burgemeester Eberhard van der Laan een expositie samen voor het Amsterdam Museum. Die wordt vandaag geopend.

En daar staat hij: Damsko Strijder! Eberhard van der Laan zelf, in zwart en rood, pronkend met zijn Ajax-sjaal. Eigenlijk luidt de tekst voluit ‘Damsko (straattaal voor Amsterdam) houdt van zijn Strijder’.

De in oktober overleden burgemeester van Amsterdam wilde helemaal niet dat de expositie ‘De Mooiste Stad’ over hem zou gaan. “Of dat het een soort in memoriam zou worden, zegt conservator Laura van Hasselt. Maar in overleg met zijn vrouw Femke hebben we het toch opgehangen.”

Dat moest ook wel. ‘Damsko Strijder!’ is zo populair geworden onder de bevolking dat het niet kan ontbreken. Eind januari 2017 maakte Van der Laan bekend dat hij uitgezaaide longkanker had. Snel daarna spoot straatkunstenaarscollectief Kamp Seedorf ’s nachts dit graffiti-kunstwerk op een muur bij metrostation Wibautstraat, om hem een hart onder riem te steken. Toen een GVB-medewerker het per ongeluk verwijderde, braken de protesten los. Daarna bestelde het Amsterdam Museum bij Kamp Seedorf een nieuwe versie op paneel.

Gebbetje

De conservator legt op de binnenplaats van het museum uit hoe de samenwerking met de oud-burgemeester begon. Als een gebbetje tussen Van Hasselt en de burgemeester, toen die laatste in het Amsterdam Museum twee jaar geleden een expositie over Schiphol opende. Na afloop was zijn commentaar dat burgemeester zijn weliswaar een heel mooi vak is, maar dat Van Hasselt als conservator eigenlijk de mooiste baan heeft van de stad. “Ik zei dat we best een keertje konden ruilen. Later werd dat een officiële uitnodiging.” Het leek om dezelfde reden te gaan die hem in de tv-serie 'Zomergasten' deed verschijnen. “Zijn wens om iets na te laten was groot”, verwoordt Van Hasselt.

Half september ging het snel bergaf met de gezondheid van Van der Laan, vlak na een bespreking over de door hem gekozen stukken. Eigenlijk zou de tentoonstelling in oktober openen, maar dat werd de maand dat hij overleed, op 62-jarige leeftijd. In januari besloten het museum en Femke van der Laan de draad weer op te pakken.

Eerder in 2017 had Eberhard van der Laan uit de 100.000 objecten in het depot van het Amsterdam Museum en uit de collectie van het Stadsarchief een tachtigtal stukken gekozen die voor hem de groeiende stad symboliseren. Bij de schilderijen van Breitner was hij het liefst een uur blijven zitten. Tegen een standbeeld van de beroemde wethouder Wibaut die sociale woningbouw realiseerde, zei hij: 'Dag vriend'. Samengevat, hij vond het een fantastische opdracht om conservator te zijn.

Plezier

Er is veel discussie in de hoofdstad welke kant het op moet gaan, gezien de explosieve toename van bezoekers en bewoners. In zijn keuze is te zien dat Van der Laan er duidelijk plezier in had een link te leggen met discussies die al decennia terugkeren. Neem chaotisch geparkeerde fietsen, een blowverbod, autofiles, verzet tegen stadsuitbreiding en de eerste wolkenkrabber uit 1932. “Hij zag de hoogte ingaan als een van de oplossingen voor de enorme druk op de woningmarkt”, aldus Van Hasselt.

Wat de burgemeester ook wilde is het slavernijverleden aankaarten. Amsterdam was niet altijd zo vrij als het imago wil, de stad was bijvoorbeeld lang mede-eigenaar van Suriname. Daarom kunnen bezoekers een foto zien van de burgemeesterswoning, in de 17de eeuw gebouwd voor een bestuurder van de West-Indische compagnie, die Afrikanen verhandelde. En van de gedenksteen voor het huis waar Amsterdammers op 1 juni de herdenkingsmaand voor de slavernij beginnen. 

Gratis, omdat Van der Laan het zo wilde

Een bezoek aan het Rijksmuseum in Amsterdam kost 17,50 euro, aan het Van Gogh 18 euro. Eberhard van der Laan wilde graag dat de expositie die hij samenstelde voor het Amsterdam Museum gratis zou zijn, zodat iedereen kan komen. Daarom was de locatie voor de expositie direct duidelijk: de Schuttersgalerij, een doorgang die gratis toegankelijk is en waar per jaar zo'n 450.000 mensen doorheen lopen. Vanmiddag wordt de opening verricht door zijn vrouw Femke.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden