TV-columnMaaike Bos

Dwarsdenker Eva Jinek, ik mis je

Nog geen twee maanden geleden zat RTL-jongen Frans Bauer al bij ‘Jinek’. Afgelopen maandag zat hij er weer voor promotie van zijn nieuwste RTL-programma ‘Goed voor elkaar’. Dat had NPO-Jinek niet zo gauw gedaan.

Bauer ‘heeft het’ wel hoor, zo innemend als hij praat over de onzelfzuchtige hulpverleners uit zijn programma die eens liefdevol bedankt worden door de mensen die ze hebben gered. Kijk, die vier traumahelikopters in Nederland zijn ook bijzonder. Wist u dat ze jaarlijks samen tienduizend meldingen krijgen en zesduizend keer ook daadwerkelijk uitvliegen en extra levens redden? Met hun specialistische team kunnen ze zelfs op straat opereren.

Een van die gespaarde levens zat ook aan tafel, evenals Dennis den Hartog, hoofd Traumacentrum Zuidwest-Nederland. Maar is dit nieuws, het gesprek van de dag? Ik zie, sec genomen, niet in waarom dit onderwerp een driekoppig item van ruim een kwartier rechtvaardigt, behalve dat het de dag erna op tv komt. Bij RTL. “Er moet gewoon een tweede seizoen komen, toch?”, wierp Eva Jinek Bauer nog een bal toe om in te koppen. Hij wist dat zo net niet. Jinek, terugkrabbelend: “Ach, dat is ook bijzaak, dat was een domme tv-vraag van mij. Het gaat om wat deze mensen doen.”

De prijs van commercialisering

Ze wist het. Ze voelde de prijs die ze betaalt voor haar stap naar commercialisering. Ik voelde met haar mee. Zo’n vrouw met ballen die durft carrière te maken en risico te nemen, die ook eens wat wil in haar werk en inkomen. Zo’n dwarsdenker eigenlijk, hip gezegd in deze Boekenweek. Zij heeft zichzelf duur verkocht aan RTL en moet zichzelf duur terugverdienen. Vrijheid en onafhankelijkheid zijn vanzelfsprekend - tot je ze niet meer hebt. Ik mis Jinek de onafhankelijke geest.

Nu we deze week volop met het begrip dwarsdenkers geconfronteerd worden, roept dat ook vragen op over Özcan Akyols hoogsteigen programma ‘Dwarse denkers’ (NTR) deze week. Hij zoekt in de literatuur grotendeels voor rebellen van vroeger, zoals zo’n Maarten ’t Hart die zich keihard afzette tegen de kerk. Maar ook: Herman Brusselmans, Roxane van Iperen, Leon de Winter, Youp van ’t Hek. 

Maarten ’t Hart noemde maandag weer een nog oudere rebel: Multatuli. Akyol heeft een warme belangstelling en stelt prikkelende vragen, maar is als echte interviewer nog niet goed genoeg om zo’n gesprek een tijdloze waarde te geven. Hij vist naar zijn houding ten opzichte van ‘het literaire wereldje’ maar vraagt niet waaróm deze schrijver dan dwarsdenker is, en wat hem drijft tot zijn radicale oprechtheid en de bereidheid daarvoor offers te brengen.

Ik mis hier eigenlijk het denken over wat het betekent om in deze tijd dwars te liggen. Wat is nú de maalstroom waartegen een rebel zich afzet, nu de hele samenleving is vergeven van polemiek, protest en afscheiding? ‘Nee’ roepen en maar hopen dat een ander er iets aan doet. Misschien zijn de echte dwarsdenkers van nu wel de dóeners. Zo’n Boyan Slat met zijn Ocean Cleanup die zijn vinger tegen de maatschappij opsteekt, door zijn handen uit de mouwen te steken. Of zo’n Jaap Korteweg alias De Vegetarische Slager (onlangs in Trouw). Hun denken heeft consequenties waarin ze niet ‘nee’ roepen tegen iets, maar ‘ja’ roepen tegen iets anders waaraan ze zich wél willen verbinden. Dat is veel dwarser tegenwoordig.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden