Racisme

‘Dumbo’, ‘Peter Pan’ en ‘The Aristocats’ zijn geen onschuldig vermaak, waarschuwt Disney

In de film ‘Peter Pan’ uit 1953 worden Indianen nog onbekommerd ‘redskins’ (roodhuiden) genoemd. Inmiddels is ‘native Americans’ de gangbare benaming.Beeld Disney

‘Dumbo’, ‘Peter Pan’ en ‘The Aristocats’ zijn geen onschuldig vermaak. Disney zelf waarschuwt voor de soms racistische inhoud van z'n eigen tekenfilms.

Wie de kinderen op een regenachtige dag voor de tv parkeert om naar een schijnbaar onschuldige tekenfilm te kijken, komt bij streamingdienst Disney+ bedrogen uit. Klassiekers als ‘Dumbo’ en ‘Peter Pan’ beginnen voortaan met de beeldvullende waarschuwing: ‘Dit programma laat mensen en culturen en/of de manier waarop zij behandeld worden op een negatieve manier zien.’

In de oude tekenfilms zitten verschillende scènes die we vandaag de dag als racistisch zouden betitelen. Disney+ waarschuwde daar al enige tijd voor in een klein kadertje, maar pakt het voortaan steviger aan. Neem bijvoorbeeld de Indianen in Peter Pan, een film uit 1953. Native Americans zeggen we nu, maar in de film worden ze nog onbekommerd redskins – roodhuiden – genoemd. Ze zijn bovendien heel karikaturaal getekend, terwijl Peter Pan, Wendy en de Lost Boys - de witte personages - veel levensechter zijn.

In ‘The Aristocats’ uit 1970 zit een muzikale scène in een Parijse bouwval waarin een Siamese kat zingt met een raar Aziatisch accent en de piano bespeelt met eetstokjes. In ‘Lady and the Tramp’ (1955) zitten ook twee Siamese katten, die met hun overdreven spleetoogjes heel stereotiep Aziatisch en bovendien heel vals zijn.

in ‘The Aristocats’ zingt een Siamese kat met een raar Aziatisch accent en bespeelt het dier de piano met eetstokjes.

Dat ligt tegenwoordig uiterst gevoelig. Toch blijft Disney de geliefde kinderfilms uitzenden en het bedrijf gaat er ook niet in knippen. De waarschuwingstekst legt dat zo uit: ‘Die vooroordelen waren toen fout en dat zijn ze nu nog. In plaats van die content te verwijderen, willen we de schadelijke werking ervan erkennen, daarvan leren en bespreken hoe we samen aan een inclusievere toekomst kunnen bouwen.’

Negatieve verwijzing naar Afro-Amerikanen

Sommige stereotypen zullen door de gemiddelde kijker meteen herkend worden, maar voor het racisme in bijvoorbeeld ‘Dumbo’, een film uit 1941, moet je wat meer historische kennis hebben. De groep kraaien die het olifantje met de grote oren tegenkomt, praten in de originele Engelstalige versie allemaal met een zwaar Afro-Amerikaans accent, ingesproken door witte acteurs. Eén kraai heet Jim Crow. En die naam verwijst naar de wetten over rassenscheiding in het zuiden van de VS. Ook de apenkoning Louie uit ‘Jungle Book’ (1968) wordt vaak als racistisch gezien. Hij is een luie domoor die dixieland jazz zingt. Sommige mensen zien er een negatieve verwijzing naar Afro-Amerikanen in.

In ‘Dumbo’ (1941) praat een groep kraaien die het olifantje met de grote oren tegenkomt, met een zwaar Afro0Amerikaans accent, ingesproken door witte acteurs.

In één film is het racisme zo overduidelijk dat Disney die wel verbannen heeft naar de archieven. De vrij onbekende film ‘Song of the South’ uit 1946 speelt zo nadrukkelijk in het racistische zuiden van de VS, dat een waarschuwing vooraf niet volstaat. Een karakter uit die film, broer Konijn, beleeft in het weekblad Donald Duck wel regelmatig avonturen.

Intussen doet entertainmentbedrijf Disney er, zoals de waarschuwingstekst belooft, van alles aan om beter voor de dag te komen. Momenteel worden veel klassieke tekenfilms omgewerkt tot speelfilms met echte acteurs. Zo werden ‘Beauty and the Beast’, ‘Aladdin’ en ‘Mulan’ al in een nieuw jasje gestoken. De laatste twee films zijn qua rolbezetting een voorbeeld van inclusiviteit’ al was er voor critici nog steeds genoeg te klagen over bedenkelijke verhaallijnen en politieke gevoeligheden. 

Ook nu toch weer ophef

Een nieuwe versie van Peter Pan is in de maak. Daarin zal de Yara Shahidi, actrice met Afro-Amerikaanse wortels, de rol van het elfje Tinkerbell op zich nemen. In de tekenfilm was ze nog blond en had ze blauw ogen. Ook de kleine zeemeermin zal gespeeld worden door een actrice van kleur: Halle Bailey. Die keuze zorgde trouwens ook weer voor veel ophef en kritiek op de sociale media van mensen die een witte, roodharige Ariël verwachtten.

Disney+ is niet het enige streamingplatform waarop geworsteld wordt met racisme in oude films. HBO Max laat sinds dit voorjaar voor ‘Gone With The Wind’ een filmpje zien waarin de Afro-Amerikaanse professor filmwetenschappen Jacqueline Stewart uitlegt dat de film zich afspeelt in een wereld waarin slavernij als normaal werd gezien en een romantisch beeld schetst van die periode.

Lees ook:

Een zwarte Hendrik VIII, een witte Otello: de filmwereld kan nog heel wat leren van het theater.

In het theater en bij de opera kijken we niet meer op van zwarte acteurs of zangers in historische verhalen. Waarom blijft de filmwereld achter, en gaan de nieuwe Oscar-regels daar iets aan veranderen? Regisseurs Ivo van Hove en Bill T. Jones reflecteren op de discrepantie tussen de twee kunstvormen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden