Review

Droomstart van Jaap van Zweden bij radio-orkesten

Muziek

Sandra Kooke

Radio Filharmonisch Orkest, Groot Omroepkoor en solisten olv Jaap vanZweden: Berio, Mahler. Gehoord: 3/9, Concertgebouw, Amsterdam. Uitz. Radio4, 6/9, 20u.

De radio-orkesten mogen in hun handen knijpen. Na het eerste concert metJaap van Zweden als hun chef-dirigent, kan worden geconstateerd dat hij demusici weet aan te zetten tot een bijzonder hoog niveau van musiceren. VanZweden opende het 45ste seizoen van de Zaterdagmatinee - het concert werdopgedragen aan de 's nachts overleden oprichter en eerste artistiek leiderdaarvan, Hans Kerkhoff - met twee beeldende en klankrijke stukken. Met hetRadio Filharmonisch Orkest (RFO) en het Groot Omroepkoor bracht hij eenaangrijpende en betoverende versie van Gustav Mahlers jeugdwerk 'Dasklagende Lied'. Daarvoor klonk al even indrukwekkend Luciano Berio'slaatste werk 'Stanze' dat hij kort voor zijn dood in 2003 schreef.

'Das klagende Lied' is een cantate, gebaseerd op een middeleeuwssprookje waarin de ene broer de andere in een bos doodt om met een koninginte kunnen trouwen. Een speelman vindt bij toeval een bot van het skelet ensnijdt er een fluit uit. Op het bruiloftsfeest speelt de speelman op zijnfluit en dan klinkt het verhaal van de moord. Het kasteel stort in. De17-jarige Mahler koos voor een onorthodox instrumentarium om de sfeer vanwoud en koninklijke bruiloft te verbeelden, tot en met natuurhoorns, zesharpen en een 'Fernorchester' op de gang. Lang is alleen de tweedeligeversie gespeeld die Mahler er decennia later van maakte. Maar dan mis jehet eerste deel 'Waldmürchen', de vele bijzondere instrumentale vondstenen de jongenssolisten.

Van Zweden, koor en orkest zetten het stuk intens geladen ensprookjesachtig neer. Van Zweden gaf het werk een onderhuidse energie mee,die zowel de ongeremde klankorgieën begeleidde als de intense rust die hijop belangrijke momenten creëerde. Van Zweden bleek bovendien eenuitstekend verteller met een groot dramatisch talent. Hoewel hij eenlangzaam tempo had gekozen, had hij de voortgang van het drama stevig inde hand. En uit de gedetailleerde aanpak en klankbalans bleek zijn grondigekennis van de partituur.

De solisten mochten er ook zijn. Tenor Arnold Bezuyen en bariton AndreasSchmidt zongen beiden heel goed. Van de twee imposante dames overtuigde dealt Susanne Resmark met haar volle stem en dramatische voordracht meer dande sopraan Alessandra Marc. En dan die ontroerende solisten uit het TölzerKnabenchor, sopraan Alexander Kalbitz en alt Georg Drexel!

Het middeleeuwse sprookje 'Das klagende Lied' werd voorafgegaan doorBerio's 'Stanze' dat beschouwd kan worden als een twintigste-eeuwssprookje. Net zo kleurrijk en beeldend als Mahlers werk, maar de beeldtaalvan de twintigste eeuw is er een van staal en elektronica, oorlogsleed envolautomatische geweren. Berio schiep in dit werk een donker universum metveel koper, buisklokken en gongs, mannenstemmen en duistere dissonanten.Het is een virtuoos geïnstrumenteerd werk, waarin de stemmen van koor ensolist Andreas Schmidt niet alleen dienden om tekst over te brengen maarook als aanvullende orkestpartijen. Ook dit werk zinderde van energie enwerd bovendien gespeeld met twintigste-eeuwse ritmische precisie. Hetlaatste deel beschrijft de verschrikkingen van de dood. En ook daarimponeerde Van Zweden die met de langzaam verschuivende samenklanken eenangstaanjagende nachtmerrie schilderde. Het was heel bijzonder om deovergave te zien waarmee koor en orkest Van Zweden volgden. Als dat zoblijft, staat het publiek een bijzonder jaar te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden