TaalTon den Boon

Drie glazen wijn is (en niet zijn) te veel

Het is Aswoensdag, de eerste dag van de katholieke vastentijd. Hoewel het tot Pasen­­ nog 46 dagen duurt, heet deze periode ook veertigdagentijd. Op de zes zondagen in de vastentijd wordt namelijk niet gevast.

Die veertigdagentijd is de inspiratiebron voor een campagne van onder meer de GGD’s om veertig dagen geen alcohol te drinken. Die campagne leidde dezer dagen tot een interessante vraag. Zeg je: ‘Drie glazen (wijn) is te veel?’ Of moet je zeggen: ‘Drie glazen (wijn) zijn te veel’? ‘Drie glazen’ is een meervoudig onderwerp, waarbij je de persoonsvorm ‘zijn’ verwacht. Maar uit een enquête in mijn omgeving blijkt dat ‘Drie glazen is te veel’ vertrouwder klinkt, net als ‘Drie glazen is nog acceptabel’.

Een van de geënquêteerden (een geoefende drinker) had daar wel een psychologische verklaring voor: ‘Drie glazen is’ lijkt minder ernstig dan ‘drie glazen zijn’.

Interessant, maar dat gaat niet op voor vergelijkbare gevallen, zoals ‘Honderd pagina’s is (of zijn?) niet veel’ of ‘Drie maanden zijn (of is?) zo voorbij’ dan wel ‘Negen maanden is (niet: zijn) een hele tijd’. Je kunt redeneren dat je ‘Drie glazen (wijn) is/zijn te veel’ automatisch interpreteert als ‘Het drinken van drie glazen (wijn) is te veel’. Daarom ligt ‘is’ voor de hand.

Dat het meervoudige onderwerp op die manier kan worden opgevat, wordt bevestigd door de Algemene Nederlandse Spraakkunst. Die noemt zo’n onderwerp een ‘constituent met eenheidsbetekenis’ en zegt dat het ‘in zinnen waarin een min of meer algemene uitspraak wordt gedaan, gecombineerd (moet of kan) worden met een enkelvoudige persoonsvorm.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? E-mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden