Dolly-series

Dragqueens, kinderen, kerkgangers, lhbti’ers; waarom is iedereen fan van Dolly Parton?

Beeld Redferns

Dragqueens, kinderen, kerkgangers, lhbti’ers; Dolly Parton kan ze allemaal tot haar fans rekenen. De populaire podcastserie ‘Dolly Parton’s America’ probeert achter het geheim van haar universele populariteit te komen.

“Of ik een feministe ben?” De Amerikaanse countryzangeres Dolly Parton lijkt bijna van haar stoel te vallen, wanneer haar deze vraag wordt gesteld. Het antwoord is een nadrukkelijk ‘nee’. “Ik houd van mannen. (...) En ik geloof er niet in om een hele groep aan het kruis te nagelen, alleen omdat een paar mensen fouten hebben gemaakt.”

Voor de negendelige podcast-serie ‘Dolly Parton’s America’ sprak radiomaker Jad Abumrad de 73-jarige zangeres vele uren over haar leven en muziek. Maar ook over feminisme, politiek en haar grote lhbti-fanbase.

Zodra de naam Dolly Parton valt, krijgen de meeste mensen meteen een visioen van grote borsten en enorme blonde pruiken. Maar Dolly Parton is veel meer dan dat. Ze is een uitstekende zangeres. En een slimme zakenvrouw die rond haar muziek en haar pretpark Dollywood een immens zakenimperium opbouwde. Haar vermogen wordt anno 2019 geschat op 500 miljoen dollar. Bovenal is Parton echter een briljante songschrijver, met duizenden liedjes op haar naam, die niet onderdoet voor Leonard Cohen of Elton John. Haar fans weten dat natuurlijk al lang. Maar voor iedereen die dat nog niet wist, is er nu ‘Dolly Parton’s America’.

De serie levert een mooi portret op van de vrouw die al jaren te boek staat als de grootste vrouwelijke countryster van Amerika. Samen met Abumrad hobbelen we over een kronkelig weggetje op zoek naar het eenvoudige huisje in de bergen van Tennessee waarin Parton opgroeide. We horen hoe ze al in 1968 een nummer (‘Just Because I’m a Woman’) schreef over de dubbele seksuele moraal voor mannen en vrouwen. En we leren dat haar beroemdste song ‘I Will Always Love You’ geen liefdesliedje is, maar over het afscheid gaat van haar muzikale kompaan Porter Wagoner.

De mooiste anekdote van de podcast

De aflevering over de samenwerking tussen de jonge Parton en countryzanger Wagoner levert meteen de mooiste anekdote van de podcast op. Eind jaren zestig is Wagoner een gevestigde naam, terwijl Parton aan het begin van haar loopbaan staat. Samen nemen ze vele duetten op en Parton wordt ook een terugkerende gast in zijn televisieshow.

Na verloop van tijd voelt Parton dat het tijd is om haar eigen weg te gaan. Haar gevoelens over dit afscheid bezingt ze in het nummer ‘I Will Always Love You’. Hoe mooi het nummer ook is, Wagoner voelt zich verraden door Partons vertrek en eist een miljoen dollar ter compensatie. Deze eis lijkt een uitstekende voedingsbodem voor een levenslange vendetta. Maar wanneer de loopbaan van Wagoner jaren later in het slop is geraakt en hij financieel aan de grond zit, koopt Parton zijn muziekuitgeverij op. En geeft deze aan hem terug.

Dolly-tv is leuk, maar mist alle nuance

Tyler is ruimschoots volwassen maar zit nog steeds in de beruchte kast. Dat komt vooral door zijn dominante moeder die gruwt van ‘al die lhbti-onzin’. ‘Gelukkig heb ik twee normale kinderen’, zegt ze. Als tijdens de bruiloft van dochter Lee uitkomt dat Tyler toch homo is, stort moeder helemaal in. ‘Jij bent niet zó’, beweert ze. Tyler moet maar naar een therapeut voor verwarde jongeren.

Een mooi en klassiek thema, de coming out in een bekrompen omgeving. Maar in deze tweede aflevering van de Netflix-serie ‘Dolly Parton’s Heartstrings’ gaat het wel van dik hout. Moeder is zó weinig invoelend en zo karikaturaal gespeeld, dat je haar geen moment gelooft. Haar plotse ­ommekeer – ze sluit zoon Tyler én zijn vriend toch in haar armen – is bijna lachwekkend. In de goedkoop ogende decors getuigen ook de andere acteurs niet van veel nuance.

De opzet van de serie, gemaakt door wisselende schrijvers en ­regisseurs, is wel leuk. Elke aflevering is gewijd aan een beroemd liedje van Dolly Parton. Tyler en zijn moeder figureren in ‘Two Doors Down’, verder komen onder andere ‘Sugar Hill’, ‘These Old ­Bones’ en uiteraard ‘Jolene’ aan bod. Parton zelf verzorgt steeds een inleiding vanuit haar eigen pretpark Dollywood en ze speelt ook in elke aflevering mee. Zo komt de homofobe moeder tot ­inzicht tijdens een optreden van de countryster, die met haar boodschap van verbinding alle plooien in de familie gladstrijkt.

‘Dolly Parton’s Heartstrings’ is te zien op Netflix.

‘Dolly Parton’s America’ vertelt niet alleen het verhaal van Partons leven. Het is vooral een zoektocht naar het antwoord op de vraag hoe de Amerikaanse erin slaagt zulke uiteenlopende groepen mensen aan zich te binden. In elke podcast duikt Abumrad in een ander thema om te proberen Partons voortdurende populariteit te verklaren.

Daarbij wordt de podcastreeks soms wel erg verheerlijkend. Eén geïnterviewde noemt Parton zelfs een seculiere heilige. Gelukkig is Parton de eerste om die adoratie weg te wuiven. Het is bijzonder grappig om te horen hoe elke keer wanneer Abumrad probeert haar op het schild te heffen, Parton er zelf gedecideerd vanaf stapt.

Parton neemt geen stelling

Zo wordt in de aflevering ‘Sad Ass Songs’ getracht Parton neer te zetten als een feministisch icoon. Haar keuze voor een supervrouwelijk imago zou haar tot een representant avant la lettre van de derde feministische golf maken. Maar tot groot verdriet van Abumrad weigert Parton zich als feministe te omschrijven. Uiteindelijk worden ze het eens dat Parton zich weliswaar geen feministe noemt, maar dat ze het feminisme wel leeft.

Ook de aflevering over Partons politieke ideeën krijgt zo’n ‘spin’. Parton mag dan wel zingen over onderwerpen als de deportatie van illegale migranten, door de jaren heen heeft ze steeds geweigerd zich politiek uit te spreken of haar songs door politici te laten gebruiken. Dat heeft haar de nodige kritiek opgeleverd, zeker in het Trump-tijdperk. Zelfs haar zus Stella komt langs om te zeggen dat Parton meer stelling zou moeten nemen.

Volgens Abumrad weigert Parton politiek kleur te bekennen, omdat ze niemand wil uitsluiten. Maar het is veel aannemelijker dat Parton heel goed weet dat controverse haar carrière kan schaden. “Ik heb mijn meningen, maar ik heb geleerd mijn mond erover te houden. Ik heb gezien wat er met de Dixie Chicks gebeurd is”, vertelt Parton.

De Dixie Chicks waren in 2003 een van de populairste vrouwengroepen van Amerika, toen Dixie Chicks-zangeres Natalie Maines zei dat zij en haar bandleden zich ervoor schaamden dat president Bush net als zijzelf uit Texas komt. Na dit statement weigerden veel radiostations hun nummers nog te draaien en raakte de loopbaan van de band in een duikvlucht.

Maar als Partons brede populariteit niet verklaard kan worden uit haar politieke of feministische stellingnames, wat is dan het geheim van haar universele aantrekkingskracht? Het antwoord komt in de postcast over het nummer ‘Jolene’.

Dolly Parton (rechts) in het tv-programma ‘Kerstmis in Dollywood’. Beeld AP

Abumrad en professor vrouwenstudies aan de Universiteit van Michigan Nadine Hubbs menen in de song een homo-erotische ondertoon te ontwaren. ‘Jolene’ gaat over een vrouw die bang is dat haar man wordt afgepakt door een andere vrouw, maar Parton bezingt haar concurrente in zulke gloedvolle bewoordingen, dat Hubbs een nieuw couplet schrijft waarin beide vrouwen voor elkaar gaan: “Het is waar dat mijn man jou als eerste vond. Maar je hebt zo’n dorst in me wakker gemaakt. Nu ben jij voor mij de enige Jolene.”

Parton kan smakelijk lachen om het couplet maar benadrukt ook dat zij niet zulke gedachten had bij het schrijven van de song. Maar net als je vreest dat de zangeres zich weer op de vlakte zal houden, komt ze toch met een ferme uitspraak over gelovigen die mensen met een andere seksuele geaardheid ­afwijzen. “God heeft ons gemaakt zoals we zijn. (...) En het is prima dat we allemaal verschillend zijn. We zijn nog steeds van Hem. Ik haat christenen die zo veroordelend zijn. Ze kiezen bepaalde dingen uit de Bijbel, maar vergeten dat er ook in staat: Oordeelt niet, opdat gij niet geoordeeld wordt.”

Het is een uitspraak die Partons ­levensvisie onderstreept en haar populariteit het beste verklaart. Haar weigering over mensen te oordelen maakt dat iedereen zich veilig bij haar kan voelen.

De podcast kan beluisterd worden op dollypartonsamerica.org.

Lees ook:

Ilse DeLange zoekt nog steeds bevestiging

Ilse DeLange is op vele fronten succesvol: als zangeres, presentatrice, actrice en als coach van jonge artiesten. Ziet de muzikante nog nieuwe uitdagingen voor zichzelf?

Elton John en het ongelukkige mannetje

Elton John heeft een hekel aan boeken en films die de schijn ophouden en het publiek wijsmaken hoe volmaakt artiesten zijn. “Artiesten zijn niet perfect. Niemand is perfect”, schrijft hij in zijn autobiografie, met medewerking van Alexis Petridis, muziekjournalist van The Guardian.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden