Review

Dossier zieneres niet verloren Brieven van Juliana aan Greet Hofmans worden bewaard in kasteel in Hattem

AMSTERDAM - Nederland zal ook de visie van prinses Juliana op de 'Hofmans-affaire' vernemen. Het antwoord op veel vragen met betrekking tot de zieneres Greet Hofmans wordt volgens een vandaag verschijnend boek bewaard op kasteel Molecaten in Hattem (Ov). De zieneres nam kort voordat Juliana koningin werd haar intrek in paleis Soestdijk. Juliana heeft met Hofmans afgesproken, dat het dossier openbaar wordt na haar dood.

In Molecaten wonen haar oud-secretaris, W. J. baron van Heeckeren van Molecaten en zijn vrouw, die als Rita Penning gouvernante op Soestdijk was. Beiden behoorden tot die leden van de hofhouding die in 1956, bij de ontknoping van de affaire-Hofmans het veld moesten ruimen. Ook de grootmeesteres van de koningin, douairiere A. A. baronesse Van Heeckeren van Molecaten, werd door Juliana onder druk van de regering Drees - eervol - ontslagen.

Juliana en de zieneres onderhielden door de jaren een hechte correspondentie. Na haar vertrek uit het paleis en het officeel verbreken van de banden bleef dat bestaan.

Greet Hofmans nam, nadat prins Bernhard haar min of meer het paleis had uitgeschopt, haar intrek bij een bevriende Baarnse familie, waar zij in de tuin een sta-caravan betrok. Aangenomen werd dat bij de brand die haar optrekje enige jaren voor haar dood in november 1968 in de as legde, ook alle documenten met betrekking tot haar contacten met de koningin verloren gingen. Hofmans vermoedde zelf dat de brand was aangestoken. Kwade vermoedens had zij ook over het auto-ongeluk dat haar in die tijd overkwam.

Naar nu blijkt uit het boek van Evert Santegoeds 'Juliana, Moeder Majesteit' dat Margaretha Hofmans tijdig maatregelen heeft getroffen en haar archief veilig heeft gesteld op kasteel Molecaten bij de haar toegedane familie Van Heeckeren. Daar berust haar dossier met betrekking tot haar contacten met de koninklijke familie, waaronder de talrijke brieven die Juliana haar in de loop van de jaren stuurde, nog. Santegoeds schrijft dat Hofmans met Juliana afsprak dat dossier en brieven na de dood van de prinses mogen worden gepubliceerd.

Wat tot dusver over Hofmans in de openbaarheid kwam, was de visie van prins Bernhard. Deze bracht in 1956 de zaak in de openbaarheid door bevriende Duitse en Britse journalisten te informeren over de conflicten in de familiekring. De prins vertelde later in interviews in de jaren vijftig van plan te zijn geweest zijn biezen te pakken, als er geen eind kwam aan het 'bewind' van juffrouw Hofmans.

In december werden er opnieuw onthullingen gedaan, toen de ongecensureerde geluidsbanden met de gesprekken die de prins in de jaren zestig met de Amerikaanse auteur Alden Hatch voerde in verband met de biografie die Hatch over Bernhard schreef, in Amerika opdoken.

In Santegoeds' boek worden tal van affaires onverbloemd uit de doeken gedaan. Zo vertelt Santegoeds over de rol die Bernhards moeder, Armgard, voor insiders 'Tolle Lola', speelde in allerlei familiezaken, met name rond Hofmans. Het verklaart waarom Bernhard Hatch toevertrouwde dat het oorlog werd tussen Juliana en zijn moeder, met in haar kielzog de mysterieuze kolonel Alexis Pantchoulidzew.

Het vertelt hoe het huwelijk van Juliana's ouders een farce werd. De verhalen over de scheve schaatsen die Hendrik reed, duiken op uit de familiearchieven. Santegoeds komt bijvoorbeeld met de 'weggemoffelde' geschiedenis van het parelcollier dat Hendrik aan een Franse vriendin, Alice Louise von Hemert, cadeau deed. De aankoop werd betaald met een ongedekte cheque. De rekening werd aan minister-president Ruys de Beerenbrouck gepresenteerd die ermee naar koningin Wilhelmina stapte. Zij weigerde uit eigen middelen de paar ton te betalen die het collier kostte. Hendrik loste de zaak op door zijn jachtvriend, de schatrijke Rotterdamse scheepvaartmagnaat Kroller (van het Kroller-Mullermuseum) te hulp te roepen. Die betaalde. Als waardering verleende koningin Wilhelmina hem kort erop het grootkruis in de huisorde van Oranje.

Er was vaak iets met sieraden, zoals bij de inbraak in 1987 in het Italiaanse verblijf van prinses Juliana, waarbij insluipers zonder een spoor na te laten, terwijl Juliana en Bernhard sliepen, er met een fikse buit aan juwelen vandoor gingen, waaronder het gouden met 275 briljanten bezette horloge dat Juliana op haar 50e verjaardag van het Nederlandse volk cadeau had gekregen.

Ook geheimzinnig was kort voor Juliana's aftreden het opduiken in de etalage van de Londense society juwelier Richard Ogden in Bond Street van een van de geliefdste sieraden van koningin Juliana. Een Haagse kunstkenner herkende het sieraad als de hanger, bezet met briljanten en drie zeldzame peervormige parels, die eens van koningin Sophie, de eerste vrouw van koning Willem de Derde, was geweest. Zij had het gekregen van haar moeder, Catharina, dochter van de Russische tsaar Alexander de Eerste. De kunstkenner nam meteen contact op met Soestdijk, waar men ontkende dat het om een familiestuk van de Oranjes ging.

Twee dagen na dat telefoontje stopte een chique auto voor het juweliershuis. Een hoge ambtenaar van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken vroeg naar directeur Ogden. Hij kwam in opdracht van de Britse regering de broche tegen inkoopprijs terugkopen, omdat “een bevriend buitenlands staatshoofd in verlegenheid werd gebracht”. Een speciale koerier bracht de broche nog dezelfde dag naar Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden