TaalTon den Boon

Door het wuhanvirus heeft iedereen het ineens over hoest- en handhygiëne

In de medische wereld moet de term hoest- en handhygiëne al langer in omloop zijn, maar door de uitbraak van het wuhanvirus is deze woordgroep nu ook in de omgangstaal courant geworden. De term figureerde diverse malen in nieuwsberichten, evenals de iets minder gewone variant hand- en hoesthygiëne.

Dankzij de herhaalde h’s van hand, hoest en hygiëne zijn beide varianten fraaie samentrekkingen van twee woorden die ook los van elkaar voorkomen: handhygiëne en hoesthygiëne. Bij dat laatste woord – hoesthygiëne – kun je je afvragen of het gevormd is met het zelfstandig naamwoord hoest of met het werkwoord hoesten, maar voor de kwaliteit van de samentrekking maakt dat niet uit. Een samentrekking op woordniveau is welgevormd als het gemeenschappelijke woord (hygiëne in handhygiëne en in hoesthygiëne) een constante betekenis heeft.

Volgens het historische Woordenboek der Nederlandsche Taal betekent hygiëne oorspronkelijk gezondheidsleer. Het Nederlands heeft het woord ontleend aan hygiène in het Frans, dat via modern Latijn (ars) hygieina teruggaat op de Griekse woordgroep hugieinḕ tékhnē, die te parafraseren is als ‘de kunst van het gezond zijn/blijven’. De basis is het Griekse woord voor gezondheid: hugíeia.

In het Nederlands wordt hygiëne nog steeds gebruikt in de betekenis gezondheidsleer, maar in samenstellingen als mondhygiëne, voedingshygiëne, handhygiëne en dus ook in de samentrekking hoest- en handhygiëne heeft het woord een meer praktische betekenis: het geheel van handelingen die bevorderlijk zijn voor een goede gezondheidstoestand.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden