TAAL

Doe mee en win!

Beeld ANP

Op de laatste dag van 2018 stuurt een lezer nog gauw even een nominatie in voor de Grammaticale Structuur van het Decennium. En wat voor een prachtig exemplaar! Te mooi om tot december te laten liggen. Het gaat over een bijzondere gebruikswijze van de gebiedende wijs, zoals in de zin 'Word lid en ontvang een welkomstgeschenk!'

Dat lid worden kun je iemand nog wel gebieden, maar het ontvangen van een welkomstgeschenk is een activiteit waarbij je voornamelijk afhankelijk bent van wat je overkomt. Hoe kun je iemand dat nu gebieden? In zijn algemeenheid kun je dergelijke werkwoorden niet in de gebiedende wijs zetten. Zonder die constructie kun je niet zeggen 'Kom op, ontvang dat geschenk!'

Eigenlijk is er met dat gebieden van dat lid worden al iets aan de hand. Je kunt wel zeggen dat de uitspraak ons gebiedt om lid te worden, maar in feite is het meer een aansporing, op grond van een voorspelling van een aantrekkelijk gevolg: als je lid wordt, dan ontvang je een welkomstgeschenk.

Bij nadere beschouwing is dit weer zo'n prachtige grammaticale constructie die in heel kort bestek een heleboel doet: informatie geven over (aantrekkelijke) gevolgen van het lid worden, en daardoor, nog versterkt door de gebiedende wijs, mensen hiertoe aansporen. De betekenis is niet zomaar de optelsom van de betekenissen van de afzonderlijke delen, maar zit hem voornamelijk in de grammaticale constructie. Geen idee of het nieuw is, maar bijzonder is het wel. Daarom is de gebiedende aansporing op basis van een voorspeld gevolg een waardige kandidaat voor de Grammaticale Structuur van het Decennium.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden