Filmjaar 2019

Dit zijn de beste films van 2019, volgens onze recensenten

Beeld Suzan Hijink

Films zijn voor popcornjongeren die op het witte doek naar zichzelf kijken: jonge mensen. Toch? Nou nee. 2019 bracht opvallend veel films voort over mensen die al wat langer meegaan. Vijftigers, zestigers, tachtigers zelfs.

Ooit klonk zestig oud: zo’n leeftijd waarop uitgerangeerde grijsaards stilletjes de geraniums mochten gaan opzoeken. Ga nu naar de bioscoop en je ziet ouderen voluit in ­actie. Ze nemen cheerleadingles (Diane Keaton (73) in ‘Poms’), smokkelen drugs (Clint Eastwood (89) in ‘The Mule’) en halen slimme oplichters­trucs uit (zeventigplussers Helen Mirren en Ian McKellen in ‘The Good Liar’). ­Bestaat er nog wel zoiets als de oude dag?

Waarschijnlijk voelen veel acteurs zich aangemoedigd door het adagium ‘zestig is het nieuwe vijftig’, dat ook in de rest van de westerse samenleving geldt. We worden met z’n allen gemiddeld ouder, we zijn allemaal langer in beeld. 

Jarenlang klonk er, terecht, de klacht dat er voor oudere actrices geen werk was: een, misschien twee oma-rollen en dan konden ze hun memoires gaan schrijven. Wie nu om zich heen kijkt, concludeert gekscherend dat er in de filmwereld geen vrouwen-op-leeftijd-quotum nodig is. ‘Gekscherend’, want natuurlijk gaat het om een klein aantal dat alom aanwezig is. De twee boegbeelden van de Franse cinema Catherine Deneuve (76) en Isabelle Huppert (66) zijn drukker dan ooit. Landgenote Juliette Binoche (55) trouwens ook. Deze actrices maken, nu in de herfst van hun carrière, elk met gemak drie films per jaar.

Vijftigers springen uit vliegtuigen alsof ze net de middelbare school verlaten hebben

Hoe exact zo’n getal ook mag klinken, leeftijd is natuurlijk een rekkelijk begrip. Daniel Craig mag 51 zijn en Tom Cruise 57, de heren rennen over gletsjers, hangen aan rotspartijen en springen uit vliegtuigen alsof ze net de middelbare school achter de rug hebben. Met medewerking van een stuntteam natuurlijk, maar toch. In de ‘Mission Impossible’- en ‘James Bond’-reeksen spelen ze leeftijdloze mannen.

Aan vrouwelijke zijde bestaan ze ook. Isabelle Huppert lijkt zelden een filmleeftijd te hebben. Ze is hooguit grauw en onopvallend, maar niet oud. Met groot gemak zet ze nog altijd een hooggehakte femme fatale neer.

De Amerikaanse Julianne Moore is 59, maar laat je met haar glamour die leeftijd makkelijk vergeten. Toch zocht ze in ‘Gloria Bell’ momenten op die gaan over de leeftijdsfase van een eind­vijftiger: niet langer de rots in de ­branding voor haar kinderen, op het werk een vertrouwd meubelstuk, in de bar niet meer de blikvanger.

Daar wordt het interessant. Wanneer films ook echt iets vertellen over hoe het is om ‘ouder’ te zijn. Wanneer ze niet blijven hangen in de gimmick van ouderen die ‘jonge dingen’ doen, maar zich verdiepen in de levensfase voorbij de overgang. Kinderen grootgebracht, ouders begraven: wat nu?

Loes Luca in ‘Mi Vida'.

Energieke kapster piekert niet over pensioen

Loes Luca (66) had er een prachtrol aan in ‘Mi Vida’, een kleine ogenschijnlijk simpele film over een kapster die in Zuid-Spanje gaat overdenken of ze op haar Schiedamse balkonnetje blijft zitten of nog iets wil, iets groots. Beppie Melissen (68) was minstens even prachtig in ‘Kapsalon Romy’, waarin een energieke kapster niet piekert over pensioen. Totdat ze niet meer overweg kan met de kassa. En het theewater vergeet.

Dit zijn films die gaan over keuzes die je op je zestigste waarschijnlijk ­anders maakt dan op je veertigste. Films die laten zien dat vooruitblikken steeds vaker wordt ingehaald door achteromkijken. Vier gevierde Britse actrices, onder wie Maggie Smith en Judi Dench (85 en 86, beiden nog altijd drukbezet) wijdden de hele documentaire ‘Tea with the Dames’ aan herinneringen.

Tea with the Dames.

Dat is wat de oudere onderscheidt van de jongere: een verleden. Een ­bevochten plekje op aarde. En daarmee komen we op mentorschap, misschien wel de meest gracieuze rol die iemand-op-leeftijd kan aannemen. Sylvester Stallone (73) snapt echt wel dat hij als Rocky Balboa geen kans meer maakt in de boksring. Maar als legendarische kampioen kan hij in de ‘Creed’-films, al herinneringen ophalend, wel een bokser van de volgende generatie naar grote hoogte stuwen.

86 jaar, rechter en popicoon

Het 86-jarige lid van het Amerikaanse Hooggerechtshof Ruth Bader Ginsburg is met haar uitgesproken stellingen over vrouwenrechten in eigen land uitgegroeid tot een popicoon. Zij was recent niet alleen onderwerp van de documentaire ‘RBG’ en de speelfilm ‘On the Basis of Sex’, haar poppetjesversie dook zelfs op in ‘The Lego Movie 2’. Een rolmodel voor wel drie generaties!

Het zijn in de bioscoop niet alleen fijne tijden voor yeps, young elderly persons, die naar zichzelf kunnen kijken. Ook voor jongere bezoekers zijn dit prettige films: zo zou mijn toekomst kunnen zijn. Sombertjes de balans van het leven opmaken, zoals de grijsbebaarde filmmaker in ‘Dolor y Gloria’ (Antonio Banderas, 59). Of met een charmante glimlach een bank overvallen, wat Robert Redford (83) deed in ‘The Old Man & the Gun’.

Robert Redford in ‘The Old Man & The Gun'.

De favoriete films uit 2019 van filmrecensent Belinda van de Graaf

1. Parasite

Briljante zwarte komedie van de Zuid-Koreaanse maestro Bong Joon-ho waarin een van de grote thema’s van het filmjaar 2019 gestalte krijgt: de almaar groeiende kloof tussen arm en rijk. Al schakelend tussen een kelderwoning en een hypermoderne villa in Seoul werpt Bong de vraag op wie eigenlijk de parasieten zijn: de armen of de rijken?

2. Lazzaro Felice

Alice Rohrwachers grootogige titelheld straalt niets dan goedheid en onschuld uit in een wereld waarin die waarden verdacht zijn. Fabelachtige vertelling die herinneringen oproept aan Pasolini en Fellini. Tegelijkertijd schept Rohrwacher in het warme binnenland van Italië, tussen olijfbomen en metershoge cactussen, een eigen magisch universum.

3. Marriage Story

In dit tragikomische echtscheidingsdrama klinkt het liefdesverhaal nog steeds door. Herkenbaar en hartverscheurend. De New Yorkse regisseur Noah Baumbach is als de moderne Woody Allen op de toppen van zijn kunnen. Hetzelfde geldt voor hoofdrolspelers Scarlett Johansson en Adam Driver en bijrolspeelster Laura Dern. Alle vier lonken naar Oscargoud.

4. Sorry We Missed You

De Britse veteraan Ken Loach luidt de noodklok met dit schitterend geacteerde familiedrama over een pakketbezorger en een verpleegster die, platgewalst door de vrijemarkteconomie, de longen uit hun lijf rennen om rond te komen. U zult nooit meer met dezelfde ogen naar een bestelbusje kijken.

5. Varda par Agnès

Lieve Agnès Varda, dank voor al het moois dat u hebt nagelaten, van ‘La Pointe Courte’ (1954) tot uw laatste, fantastische filmreis ‘Varda par Agnès’ (2019) waarin u ons op sleeptouw neemt door uw leven achter de camera. We zien een filmpionier die met een liefdevolle, geestige en originele blik de wereld om haar heen vorm gaf. Vaarwel!

De favoriete films uit 2019 van filmrecensent Ronald Rovers

1. Portrait d’une jeune fille en feu

Zoveel energie en verlangen gaan verstopt achter de keurige façade van een schilder en de vrouw die ze ­portretteert, dat de film bijna explodeert. De bom barst na het laatste beeld. In je hoofd.

2. Parasite

Je zou het bijna kunnen zien als een oproep tot revolutie: deze omkering waarin de nietshebbers de plek van de ­alleshebbers innemen. Bong doet het in de vorm van een perfecte genrefilm, waarin hij moeiteloos jongleert met ­komedie en tragedie.

3. Lazzaro felice

Het fabelachtige ‘Lazzaro felice’ is een film over onschuld in een wereld die onschuld niet meer herkent. En over onze moeizame verhouding met het verleden. In een interview zei maakster Alice Rohrwacher dat de malaise die mensen in de samenleving bespeuren, daarmee misschien te maken heeft: het geen afscheid kunnen nemen van wat voorbij is.

4. Manta Ray

Om mezelf te herhalen: kun je door het kijken van een film verliefd worden op de geest van de maker? Want wat een prachtig tragische verbeelding van vriendschap is dit Thaise debuut. Woorden heeft de film nauwelijks nodig, de twee mannen in de film verstaan elkaar ook in stilte.

5. If Beale Street Could Talk

Net als de fantastische serie ‘Watchmen’ die net is ­afgesloten, laat Beale Street zien hoezeer racisme verweven is met de fundamenten van Amerika. Dat doet de film in de vorm van een prachtig liefdesverhaal en in een stijl die als een roes voelt. Een roes waaruit de wereld de geliefden steeds hardhandig wegrukt.

De favoriete films uit 2019 van filmrecensent Remke de Lange

1. Shaun het ruimteschaap

Animatieliefhebbers hadden een topjaar. Het was smullen met maffe, grappige en ontroerende avonturen. Soms kunnen getekende figuurtjes beter humanisme uitdragen dan echte mensen. Het hartveroverende schaapje uit de Britse Aardmanstudio dat een verdwaald ruimtewezen terug naar huis helpt, is de meest beminnelijke held van het jaar.

2. The Report

Filmmakers zijn er voor popcornvermaak én voor reflectie. In politiek ernstige tijden helpen ze complexe zaken behapbaar maken. Steven Soderbergh en Scott Z. Burns ontrafelden met ‘The Laundromat’ het schandaal rond de Panama Papers, in ‘The Report’ houden ze CIA-martelpraktijken na 9/11 tegen het licht. Dapper, relevant, bewonderenswaardig.

3. Joker 

De onaangename achtergrond van een personage dat in populaire cultuur een symbool van het kwaad is geworden, levert niet alleen een tour de force op van acteur Joaquin Phoenix. De film is misschien ook een uitnodiging om kwaadaardigheid te onderzoeken, niet alleen veroordelen. Een belangwekkende gedachte in tijden van polarisering.

4. De belofte van Pisa

In de Nederlandse filmwereld mag mineur klinken, met ‘Dirty God’ en ‘Kapsalon Romy’ gebruiken filmmakers kleine verhalen voor mooi drama. De wervelendste bijdrage van eigen bodem was deze boekverfilming, die met getalenteerd hoofdrolspeler Shahine el Hamus, fraai camerawerk en lyrische muziek een klassieker belooft te worden.

5. Climax

Na de van energie stuiterende openingsscènes breekt in ‘Climax’ de hel los binnen een Frans dansgezelschap in een afgelegen repetitieruimte. De duistere afdaling in de nachtmerrie van een sangria & LSD-trip is moeilijk aan te zien, maar Gaspar Noë is een radicaal eigengereide filmmaker die met iedere film grenzen verlegt en ontzag afdwingt.

Lees ook: 

Filmrecensies: 

‘On the Basis of Sex’ over Ruth Bader Ginsberg is braaf maar de moeite waard

De aanstekelijke energie redt het magere script van ‘Poms’ een beetje

Tea with the Dames haalt herinneringen op aan vroeger

Mi Vida’ is een overtuigende film over nu eens een 60-plusser met een levensdilemma

Een jeugdfilm over dementie: klinkt zwaar, maar dat is ‘Kapsalon Romy’ niet

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden