Cultuur Maanlanding

Dit beeld kregen we in stripboeken en films van de maanlanding, voordat die echt plaatsvond

Kuifje in 'Mannen op de maan’ (1954) Beeld TRBEELD

De maan fascineerde al voor Neil Armstrong er zijn voet op zette. Kunstenaars probeerden die ontembare nieuwsgierigheid te stillen. Hun verbeeldingskracht gaf ons een verrassend accuraat beeld van de maanlanding, lang voor het gebeurde.

Mannen op de maan? Daar zijn ze! In hun knaloranje astronautenpakjes kuieren Kuifje en zijn hond Bobbie op de zanderige oppervlakte. De Belgische striptekenaar Hergé stuurde zijn blonde avonturier op ruimtereis 16 jaar vóór de Apollo-missie van Neil Armstrong in 1969. De strip was razend populair: jongens uit die tijd zijn opgegroeid met de eerste sprong van Kuifje, niet die van Armstrong. De stripversie van de expeditie in de ruimte is trouwens best spannend. Kuifje redt het leven van beschonken kapitein Haddock die onderweg zomaar uit de raket stapt. Aan bord schuilen ook onverwachte gasten, wat de missie in gevaar brengt: hebben ze nu wel genoeg zuurstof? Alle problemen lijken onbenullig wanneer Kuifje vanaf de maan betoverd naar de aarde kijkt.

Jules Verne, schrijvende wetenschapper

Jules Verne's ‘From the Earth to the Moon’ Beeld TRBEELD

Ze kruipen om de beurt in een capsule. In 1865 start de bekendste literaire missie ‘Van de aarde naar de maan’. De Franse auteur Jules Verne kiest voor een bijzonder team: de president van een wapenclub, zijn concurrent uit de wapenindustrie en een journalist verkennen de ruimte in dood-gewone gentlemankledij. Hun raket vertrekt vanaf dezelfde plek in Florida als de Apollo-missie. Verne voorspelde de afmetingen van de ruimtecapsule bijna goed: ongeveer het formaat van de capsule van de Apollo. Voor zijn boeken speurde Verne wetenschappelijke artikelen af, raadpleegde hij wetenschappers en deed hij zelf onderzoek. Pas toen dat niets opleverde, gaf hij zijn fantasie de vrije loop.

In het oog van de lachende maan

Dat zijn toch tovenaars? Blijkbaar niet. De Franse cineast Georges Méliès zet kijkers op het verkeerde been met zijn ruimtereizigers in toga’s en met lange puntige hoeden. Ze staan opgewekt te wiebelen in een ruimte vol telescopen en globes. Zo begint de eerste sciencefictionfilm ooit, ‘Le voyage dans la lune’ (1902, te zien op YouTube). Zonder geluid, zwart-wit maar wel met ‘speciale effecten’. Zo belandt de groep uitverkoren wetenschappers pal in het oog van de bewegende, lachende maan. Eenmaal uit de capsule zwaaien ze uitbundig met hun armen. Als gehypnotiseerd staan ze naar de zwart-witte aarde te kijken.

Slapen bij volle maan

Hoe klinkt de maanlanding? Legendarische rockband Pink Floyd deed een poging om de grote sprong voor de mensheid in klanken om te zetten. Tijdens de maanlanding op 21 juli 1969 zaten de muzikanten tegenover het panel van wetenschappers in het televisiestudio van BBC. Een live jamsessie – dat was hun muzikale commentaar op die baanbrekende gebeurtenis. Daar kwam een psychedelische compositie “Moonhead” uit voort. Pink Floyd maakte er nooit een nummer van, maar trouwe fans zetten het zeven minuten durende stuk op YouTube. Tussen de mysterieuze timbres door komt een droge maar tegelijkertijd dromerige waarschuwing die uit een officiële uitzending lijkt te komen: Slapen bij volle maan kan leiden tot blindheid en nachtmerries.

Schilderen met maanstof

Voor een wetenschapper is de maan grijs. Een artiest, zoals schilder Alan Bean, stelt zich niet tevreden met deze monotone kleur. Bean, voormalige astronaut, deed zijn astronautenpak na 18 jaar uit. Het verkennen van de maan wisselde hij in voor artistieke exploraties. De link met zijn carrière is wel overduidelijk. Zijn schilderijen wemelen van astronauten, raketten en Amerikaanse vlagen. Zo wilde Bean de werelden laten zien die geen andere artiest aan den lijve heeft ervaren. Zijn kunst is werkelijk uniek. Want welke kunstenaar frommelt nou echt maanstof uit een ruimtepak in zijn composities of stampt op zijn werk met maanlaarzen?

Meer lezen over de eerste man op de maan? Kijk op trouw.nl/maanlanding.

Lees ook:

Waarom de maan al eeuwen tot de verbeelding spreekt

De maan heeft altijd tot de verbeelding gesproken. Vanwege het vijftigjarig jubileum van de eerste mens op de maan laat een tentoonstelling in Parijs zien welke richtingen die verbeelding opging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden