Review

Direct uit bed naar de biechtstoel

Norman Sherry: The Life of Graham Greene, volume two: 1939-1955. Jonathan Cape, London. Importeur: Nilsson & Lamm, Amsterdam; 549 blz. - ¿ 65.

TON CRIJNEN

Dat is ook gebeurd. Enkele recente studies hebben de schrijver tot zijn ware proporties teruggebracht: een talentvolle, getormenteerde man wiens intens beleefde geloofsovertuiging hem er niet van weerhield regelmatig het bordeel te bezoeken, opium te snuiven en naar de fles te grijpen. De ontluistering van een symbool is ingezet.

De geautoriseerde biografie die de Amerikaanse hoogleraar in de literatuur Norman Sherry aan het schrijven is en waarvan nu het tweede deel in de winkel ligt, ademt nog een rest van die oude piëteit voor Greene. Hoewel Sherry's werk geen hagiografie is, blijkt het minder kritisch dan bijvoorbeeld de levensbeschrijving die Michael Shelden aan de Engelse schrijver-journalist heeft gewijd ('Graham Greene: the man within'. Heinemann, London).

Dat komt scherp naar voren in beider beschrijving van de relatie die Greene had met de Amerikaanse Catherine Walston, moeder van vijf kinderen en getrouwd met de rijke Britse zakenman Warry Walston. Op het moment dat de affaire begon (1946) was Greene zelf ook gehuwd en hield hij er bovendien een vriendin, Dorothy Glover, op na.

Graham Greene's obsessieve, sterk seksueel getinte liefde voor de katholieke bekeerlinge (hij was Catherine Walstons peetvader) domineert Sherry's boek. Terecht. De invloed die de verhouding met de promiscuë Catherine Walston op het werk van Graham Greene had, was groot. Een paar van zijn beste boeken, 'The heart of the matter' (1948) en 'The end of the affair' (1951), zijn, zo laat Sherry zien, er diepgaand door beïnvloed.

Michael Shelden noemt Greene's religieuze duiding van zijn overspelige relatie - 'niets in deze wereld, in onze zielen of daarbuiten gebeurt zonder het plan of de toestemming van God: we moeten ons daarom niet minder overgeven aan wat Hij ons toestaat dan aan wat Hij rechtstreeks van ons vraagt' - blasfemische humbug. Sherry daarentegen laat zich veel milder uit over de manier waarop de streng gelovige Greene de overspelige relatie inpaste in zijn leven. Sherry hecht geloof aan de oprechtheid van het duo. Als bewijs beschrijft hij hoe Greene en Walston, nadat ze met elkaar naar bed zijn geweest, direkt gaan biechten. Een ritueel dat zich regelmatig herhaalt. Al is het te prijzen in Sherry dat deze zich onthoudt van een moreel oordeel over de relatie, toch wandelt de Amerikaan erg lakoniek langs het feit dat Greene uiterst grof heenwalste over de gevoelens van zijn hondstrouwe echtgenote Vivien Dayrell-Browning.

Alles werd opgeofferd aan de passie voor een vrouw die zichzelf een socialiste noemde, terwijl thuis de honden biefstuk vraten van een zilveren presenteerblad. Een vrouw ook die de hele dag met Greene in bed doorbracht, terwijl beneden haar man de gasten moest bezighouden. En Greene is dan ook nog verontwaardigd dat Harry Walston hem tenslotte de deur wees. Sherry heeft boeiende wetenswaardigheden over Greene boven water gehaald. Hij weet ze instructief te verbinden met het werk van zijn auteur. In de periode die Sherry in dit tweede biografische deel behandelt, brak Greene door als romancier. Eerst in Engeland, waar in 1940 zijn grote, sterk religieuze roman 'The power and the glory' uitkwam. Na de oorlog ook elders, met name in de Verenigde Staten en in Frankrijk.

Schuld en boete zijn thema's die niet alleen centraal staan in Greene's werk, ze waren ook kenmerkend voor zijn eigen bestaan en brachten hem bij gelegenheid aan de rand van zelfdoding. Het sinistere nauw verbonden met het goddelijke, fascineerde Greene. Niet voor niets noemde hij de helse Duitse bombardementen op Londen later 'een van de mooiste periodes uit mijn leven'.

Het dreef Graham Greene er ook toe als journalist de wrede guerrillastrijd in Malakka (1950), Vietnam (1951/4) en Kenia (1953) te verslaan. En bepaald niet vanuit de leunstoel.

Sherry beschrijft het allemaal, gedetailleerd en trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden