Poëzie Janita Monna

Dichter op het land

De lucht is grijs, het water is nog grijzer en ik rijd over de voormalige Zuiderzee richting Schokland. Al meer dan veertig jaar woon ik in Nederland, maar op Schokland was ik nog nooit. Ooit was het een eiland, nu is het omringd door land. Lelystad en Emmeloord zijn niet ver weg. Uitgerekend op deze donkergrijze dag ga ik er wandelen, samen met een vriendin die zelfs nog nooit van Schokland gehoord had. Waarom? Omdat hier, op de grens van oud land en nieuw land, een bijzondere wandelroute is uitgezet die voert langs beeldende kunst en poëzie. Bij de kassa van Museum Schokland – het gebied hoort tot het Unesco Werelderfgoed – krijgen we een routekaartje en een houten plankje om straks gedichten op te verzamelen.

We gaan op weg, regenlaarzen en windjacks aan. De schelpen knisperen onder onze voeten. Alsof we elk moment de zee zouden kunnen zien, en bootjes die aanmeren aan een reconstructie van wat eens een steiger was. Op de houten palen zijn geborduurde algen en koralen aangebracht. Mijn wandelmaatje en ik zijn meteen verliefd op het kunstwerk van Hannah Streefkerk, al was het maar omdat het roze van de koraalbloemen een pietsie kleur geeft aan een lucht die alsmaar grijzer wordt. We klimmen de steiger op, openen de brievenbus, trekken er een ansichtkaart uit met een gedicht voor op het plankje. De woorden van Hans Tentije passen precies op deze plek.

Een strijklicht dat zijn schaduwen uitstrekt / naar onbereikbaar geworden, al verwilderde plekken / om wat zich er ooit voltrokken heeft / en misschien nog steeds niet is gewist –

Dwaalgasten

Zelden had ik zo het gevoel de geschiedenis te kunnen aanraken, en die illusie wordt nog eens versterkt door de mensfiguren die Karin van der Molen maakte van touw, aangespoeld plastic en vissersnetten. Licht gebogen staan deze ‘Dwaalgasten’ onder aan de dijk, enkele zijn al boven, lopen richting het voormalige lichthuisje, zo lijkt. Ja, zo is het, denk ik, als mijn vriendin het bijbehorende gedicht van Esther Jansma heeft gepakt: Opeens zie je hoe iemand / ijs overstak, hoe hem de kou beving // of een ander einde en je zegt: kijk, / hier heb je zijn schoenen, leren mantel, wanten. / “Waar is de tijd? Hier is de tijd.”’

De route ‘Dichter op het land’ voert langs een twintigtal kunstwerken en gedichten, door weiland, door bos, langs vennetjes. Kunst en poëzie gaan er een subtiel gesprek aan met de omgeving. En voor verregende wandelaars zijn er onderweg gelukkig ook genoeg schuilplaatsen. De kleine schapenschuur is er eentje. Hij biedt uitzicht op de ‘Jellysish’ van Elena Redaelli, gemaakt van oude, gehaakte kleedjes. De kwal gaat deels schuil onder het gras – of anders: zijn grote hoofd en zijn tentakels steken net boven de voormalige (of wie weet toekomstige) waterspiegel uit. Natuurlijk horen daar die beroemde ‘kwallenregels’ van Tonnus Oosterhoff bij: O, roept de zee in de kwal. / De zee in de kwal roept o.

De route van Dichter op het land is zo’n zes kilometer lang, zowel fiets- als wandelbaar. Open tot 27 oktober. Meer weten? dichterophetland.nl.

Archeologie

Als we ons dan toch moeten kleden,
tegen kou bijvoorbeeld, of in naam van iets,
in resten van dit of dat verleden,
verhalen en geheugensteuntjes die niets
vertellen dan dat we er al waren
in de tijd die bestond voor dit heden –
als wij onszelf alleen in het nu kunnen bewaren
door onszelf voortdurend uit te vinden in het nu
dan liefst eenvoudig, aan de hand van kleding.
Je zit aan tafel. Opeens zie je hoe iemand
ijs overstak, hoe hem de kou beving
of een ander einde en je zegt: kijk,
hier heb je zijn schoenen, leren mantel, wanten.
‘Waar is de tijd? Hier is de tijd.’

Esther jansma

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze woonde lange tijd op Bonaire waar ze als correspondent werkte. Monna werkte als redacteur Poetry International festival en was initiatiefneemster voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze wekelijks over poëzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden