TheaterWij gaan het hebben over haar

Deze voorstelling laat zien waarom veel zwarte vrouwen hun kroeshaar niet omarmen

Yahmani Blackman (30) en Dorothy Blokland (34).Beeld Les Adu

Ingeweven pruiken, strakke vlechtjes of ‘gestraighte’ lokken. ‘Wij gaan het hebben over haar’ gaat over, juist: haar. In de jeugdvoorstelling onderzoekt theaterduo Blackman & Blokland hoe het komt dat veel zwarte vrouwen hun kroezende krullen maar moeilijk kunnen omarmen.

Au! Op het podium gilt een vrouw het uit. Met gespreide vingers grijpt ze naar haar hoofdhuid. Die prikt, alsof er punaises door haar vel worden gedrukt. En de pijn verergert almaar. “Was dat aminozuur eruit”, krijst ze smekend. Maar haar kapper laat zich niet lijmen. Want wil haar klant ‘goed’ haar, gladde lokken in plaats van krulletjes, dan moet het naar ontstopper riekende spul goed intrekken.

De titel van de jongerenvoorstelling ‘Wij gaan het hebben over haar’ verraadt de inhoud van het stuk al: het gaat over haar, over kroeshaar om precies te zijn. Met een combinatie van spoken word, zang en komische sketches laten Dorothy Blokland (34) en Yahmani Blackman (30) zien dat die kleine krulletjes op het hoofd allerlei verhalen met zich meedragen.

“In het westen, maar ook in India en Azië, domineert het witte schoonheidsideaal nog altijd”, legt Blackman uit. “Als ik kijk naar beelden die moeten tonen wat mooi is, in bijvoorbeeld reclames of in modetijdschriften, dan hoor ik daar vaak niet bij. Hoe steiler de haren en hoe lichter de huid, hoe groter de schoonheid. Hoewel ik steeds meer vrouwen met kroeshaar in het straatbeeld zie en hoewel er ook een ‘natural hair movement’ gaande is, is die norm mij van jongs af aan door de strot geduwd. Door de media, maar ook door de zwarte gemeenschap.”

‘Die sterke chemicaliën maken brandwonden’

“Door dat witte schoonheidsideaal worstelen veel zwarte vrouwen met zelfacceptatie”, vult Blokland aan. “Kroeshaar is daar een onderdeel van. Zo stuurde mijn moeder me vanaf mijn elfde iedere drie maanden naar de kapper om die onhandelbare krullen te ‘relaxen’, te ontkroezen dus. Wekenlang liep ik daarna nog rond met korsten op mijn hoofd, want die sterke chemicaliën maken brandwonden. Zwarte vrouwen dragen ook pruiken. Of ze laten hun krullen invlechten, een haardracht die al vóór de slavernij populair was in Afrika.”

In ‘Wij gaan het hebben over haar’ onderzoeken Blokland en Blackman de wortels van deze (onbewuste) zelfminachting. Met hun kapsels als rode draad stelt het duo op geestige wijze racisme aan de kaak, white privilege en culturele toe-eigening. Hoewel het stuk zaterdagavondin première gaat, toeren de twee al jarenlang rond met ‘Wij gaan het hebben over haar’. In 2018 wonnen ze zelfs het Amsterdamse theaterfestival Fringe met de voorstelling.

“Zeker, het stuk is ook een aanklacht tegen de media”, aldus Blackman. “We bevragen het heersende schoonheidsideaal, we willen het publiek aansporen om kritisch na te denken over wat mooi is en wat niet. Maar uiteindelijk gaat het stuk over zelfliefde. Onze personages zoeken zekerheid bij anderen, maar ontdekken dat acceptatie van wie je bent en hoe je eruit ziet bij jezelf begint. Of je nu wit of zwart bent, dat proces is universeel. Wij zijn allemaal ons eigen haar.”

Blackman & Blokland reizen tot en met eind maart door Nederland met hun jongerenvoorstelling ‘Wij gaan het hebben over haar’ (12+). Voor tickets en speeldata zie stipproducties.nl.

Lees ook:

Lachen om racisme? Theatermakers George & Eran vinden dat dit gewoon moet kunnen

Grappen maken over racisme: dat is een heikele zaak. Maar in de voorstelling ‘George & Eran worden racisten’ gaan alle remmen los. Humor mag pijn doen, vinden George Tobal en Eran Ben-Michaël. “We moesten de grens opzoeken én er overheen gaan. Want daar zit de spanning.”

Zwarte acteurs zijn klaar met het witte theater

Buiten is het straatbeeld divers, binnen in het theater kijkt wit publiek naar witte acteurs. Maar de tijd lijkt rijp voor verandering in de theatersector, bewijst de eerste Theo d’Or voor een zwarte actrice. Gaat het snel genoeg?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden