Poëzie

Deze vier gedichten bieden een klein inkijkje bieden in de huizen waar een alfahulp zoal komt

Janita Monna.Beeld Maartje Geels

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw.

Vorige week liepen redacteuren van Trouw een paar dagen mee met de wijkverpleging in Gouda. Dat leverde mooie en ook schrijnende reportages op. 

Ik werd nogal geraakt door het verhaal van meneer Simons, en vooral door de eenzaamheid die erin doorschemerde. Hoe hij de korte momenten van aandacht van de wijkverpleegster koesterde, en dat er jammer genoeg nooit tijd voor koffie was.

Iets van diezelfde werkelijkheid, waarin efficiëntie boven menselijkheid gaat, vond ik terug in de nieuwe bundel van Sasja Janssen. ‘Happy’, heet die bundel. Op het full colour omslag staat een witte koe in een weiland vol pinksterbloemen afgebeeld. Maar hoe vrolijk die titel en dat omslag ook, de poëzie is dat nou niet per se: “En je kocht een kalfje om wat levends / in huis te hebben, bij de mensen kun je / niet meer terecht.’

Even terug naar die reeks die zo onverwacht ingreep op de actualiteit, ‘De ballade van de alfahulp’. Vier gedichten die een klein inkijkje bieden in de huizen waar een alfahulp (die bij hulpbehoevenden vooral huishoudelijk werk doet) zoal komt.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Sasja Janssen HappyBeeld Querido

Ook de alfahulp

Maar ook de alfahulp heeft weinig tijd. Tenminste, zo lees ik deze regels: “In de eerste keuken van die dag schuur ik het gele vet / van de tegels, wat geheid het hele zomerrantsoen van twee / uur kost.” Het zijn wrange regels, die de sfeer van kamers waarin eenzaam geleefd wordt akelig voelbaar maken: “Ik trek de gordijnen dicht als een lijkzak.”

Maar ‘Happy’ is geen aanklacht tegen eenzaamheid, eerder wordt die aanvaard, als een natuurlijke staat van de mens: ‘Ik ben alleen wanneer ik moet leven’. En adviezen hoe gelukkig te worden, biedt Janssen evenmin. Of toch? En schuilt het geluk in de taal? ‘Stil even, als onze taal happy is, dan ook onze daden/ of is het juist andersom?’

De dichter poogt in haar vierde bundel - de vorige werd genomineerd voor de VSB Poëzieprijs - iets te ontrafelen van het schrijven. “De wereld maak ik gelijk met de taal, wat/ verwacht je wat anders van mij?”

Eigenzinnig

Janssens poëzie is eigenzinnig. Recht voor zijn raap, monter, droef, grotesk, grillig, contemplatief. En in die tonen klinkt van alles mee, van liedjes tot literatuur, van taalfilosofie tot beeldende kunst. Dat laatste onder meer in een lang, naar proza neigend gedicht met de naar de Edda verwijzende titel ‘Ginnungagap’. Via het plantje ‘duizendknoop’ en het plaatsje Baarlo stromen de regels naar de Amerikaans-Japanse beeldhouwer Sinkichi Tajiri, die in dat Limburgse plaatsje een serie levensgrote gietijzeren knopen realiseerde.

Haast meer nog dan een gedicht is het de neerslag van een louterende tocht. De schepping van een ruimte op papier waarin van het oerbegin en de Inca, de rouw om een huwelijk en Japanse natuurgodsdienst, de Maas en de kunst een vanzelfsprekend verband met elkaar aangaan.

Sasja Janssen
Happy
Querido; 64 blz. € 16,99

Ballade van de alfahulp 3

Beeld Sasja Janssen
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden