TV-Column

Deze twee documentaires tekenen een scherp beeld van de Nederlandse intolerantie

Sylvana Simons in de documentaire ‘Sylvana, demon of diva?’

‘Sylvana, demon of diva?’ Hij biedt weinig keuze, de titel van deze documentaire. ‘Sylvana, doordacht of doorgeschoten?’ had ook gekund. Of ‘Sylvana, democraat of drammer?’. 

Ze is hoe dan ook een uitgesproken fenomeen, Sylvana Simons. En de EO zond woensdag nog een tweede documentaire uit over een volhardende vrouw die niet wil zwijgen, ondanks felle tegenstand.

Eerst zagen we hoe Sylvana Simons toeleefde naar de Amsterdamse raadsverkiezingen, waarbij haar partij Bij1 een zetel zou winnen. Simons’ thema sinds een paar jaar: Nederland zit vol racisme en moet dat maar eens beseffen. Het lijkt een selffulfilling prophecy. Hoe vaker Sylvana zich uitspreekt, hoe meer racistische reacties het oproept. Letterlijk. Mensen roepen ‘lelijke neger’ en ‘aap’ naar haar op straat. Landgenoten om je voor dood te schamen.

De vraag die filmmaakster Ingeborg Jansen lijkt te stellen: is Sylvana slim bezig? Jansen geeft geen begeleidend commentaar, maar de volgorde van scènes spreekt boekdelen. Zo is er het bizarre moment dat verslaggevers staan te wachten op een statement van Bij1, omdat het cv van een partijkandidaat niet blijkt te kloppen. Na een lange vergadering hierover weigert Sylvana om een duistere reden echter commentaar. We zien haar zwijgend langs de vragende verslaggevers lopen, naar haar taxi. 

Pal daarna volgt een fragment waarin Simons juist klaagt, bij haar therapeut of coach, dat ze nergens aan het woord komt. Met deze man bespreekt ze ook dat haar directe omgeving vol adorerende jaknikkers te weinig tegengas geeft. 

Duidelijk wordt dat bij Sylvana geen sprake is van een tactische aanpak. Ze doet wat ze voelt dat ze moet doen. Voor een politica op zich geen slechte invalshoek, maar een dosis charme en zelfspot doen politieke figuren ook geen kwaad. Oftewel: wie weet vindt Simons op een dag de Buma in zichzelf nog eens. Ondertussen tekent ‘Demon of diva’ scherp het onrustige Nederland van nu, waarin de recente tevredenheid over ons voorbeeldige tolerantieniveau een vage herinnering aan het worden is.

‘Genocide in Twente’

De tweede documentaire woensdag over een vrouw die een knuppel in het hoenderhok gooit, is ‘Genocide in Twente’. Hierin volgden we communicatiestudente Shayno Numansen. Zij zag op oude filmbeelden de oproep van haar overgrootvader dat ook de Turkse genocide van 1915 op Arameeërs, Assyriërs en Chaldeeërs niet vergeten mag worden. 

Een groot deel van Numansens familie werd hierbij uitgemoord. Ze besloot een documentaire te maken. Ze vreesde de reactie van haar vriendenkring, met daarin veel Turkse Nederlanders. Een terechte angst. Zo kreeg ze onder meer te horen: “Niemand gaat jou schoppen of slaan. Tenzij je iets tegen Turkije zegt.” 

Shayno Numansen, maker van een film over de genocide van 1915, was al bang voor de reactie van Turkse vrienden. Beeld -

Extra kafkaiaans werd het toen Hogeschool Saxion niet te veel ruchtbaarheid wil geven aan Shayno’s project, uit angst voor reacties uit de Turkse gemeenschap en van de partij Denk in Enschede. Een verbijsterende gang van zaken. Shayno zette dapper door, daarbij moreel gesteund door documentairemaker Sinan Can. Honderd jaar geleden uitgemoord worden en daar nu niet over mogen praten? Het is te gek dat ook dat in het Nederland van nu niet veilig zou kunnen.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie. Meer columns leest u in het dossier.

Lees ook:

‘Ik ben echt niet altijd een leuk mens, maar ik ben geen tierend monster’

Interview met Sylvana Simons: ‘Ondanks bedreigingen heb ik nooit overwogen te stoppen. De noodzaak om door te gaan werd juist groter.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden