Recensie

Deze spirituele groeigids is níet oppervlakkig

Beeld rv

Leven uit Liefde
Thomas Keating
Uitgeverij Kok, 240 blz., € 18,99
***

De auteur

Thomas Keating is trappist, een monnik uit de benedictijnse familie waarbij veel nadruk ligt op contemplatie. Hij is ook een schrijver van diverse spirituele bestsellers, en een van de grondleggers van de zogenaamde centering prayer-methode, een specifieke gebedstechniek waarbij verstilling en concentratie op Gods aanwezigheid een grote rol speelt. Hij is ondertussen al hoogbejaard, en woont in een abdij in de Amerikaanse staat Colorado.

De thematiek

Dit boek is de eerste Nederlandse vertaling van zijn 25 jaar oude bestseller 'Invitation to Love'. Keating probeert hier een verbinding te leggen tussen de moderne psychologie en christelijke contemplatie. In het kort beschrijft hij hoe de mens volgens de psychologie niet in staat is om zijn diepste innerlijk te begrijpen. We handelen vanuit onbewuste verlangens of frustraties, ons 'onechte ik'. Volgens Keating is dat niets nieuws: Paulus schreef ook al dat hij het goede wil doen, maar er toch niet in slaagt om dat werkelijk te doen. Deze zwakte is wat het christendom altijd aanduidde met 'erfzonde' en wat tegenwoordig de condition humaine kan worden genoemd.

Maar het christendom beweert daarnaast dat God niet wil dat de mens in deze toestand verkeert: het evangelie veronderstelt althans dat de mens met Gods hulp tot werkelijke liefde in staat zou moeten zijn. Volgens Keating helpt christelijke contemplatie daarbij. In de verstilling voor Gods aangezicht komen je verborgen verlangens, frustraties en fantasieën aan het licht. Zo leer je stap voor stap om niet meer te handelen uit zelfbehoud, maar uit vrije liefde.

Vermakelijk en inzichtgevend zijn de voorbeelden die hij geeft over zijn eigen leven. Zo vertelt hij hoe hij als kersverse monnik zo contemplatief mogelijk wilde zijn en dus ook steevast probeerde als eerste in de kapel aanwezig te zijn voor het gebed. Maar steeds was een andere novice hem te snel af. Al gauw kon hij niet meer bidden van de jaloezie om zoveel vroomheid van zijn medebroeder. Door dit soort verhalen laat hij zien hoe gemakkelijk het is om schijnbaar vroom toch door onzuivere motieven gedreven te worden.

Opvallendste stelling

Volgens Keating is contemplatief gebed in de christelijke traditie nooit 'een private spirituele ervaring geweest die ten dienste stond van veranderende bewustzijnstoestanden of van zelfactualisatie'. Contemplatie leidt immers tot actie. Als je eenmaal door je eigen driften heen prikt, zie je dat er geen enkele reden is om bijvoorbeeld rijk te willen zijn. Dat is maar een kinderlijke neiging tot hebzucht, het zoeken van geborgenheid in iets dat die geborgenheid helemaal niet kan geven. Als je dat helder ziet, ben je in staat om het onrecht van de wereld helder te zien, en kom je vanzelf in actie.

Kenmerkende zin

'Wanneer een emotie wordt ervaren als gevaarlijk, kan angst die emotie wegdrukken naar het onbewuste, waar de emotie zich ongemerkt blijft uiten, wat zal leiden tot lichamelijke aandoeningen of ongezond gedrag. Tijdens de spirituele reis worden we ertoe uitgenodigd het onechte ik te ontmantelen.'

Reden om dit boek niet te lezen

Keating is ervan overtuigd: de werking van de oude christelijke contemplatie kun je goed begrijpen in hedendaagse psychologische termen. Het is de vraag of dat zo geslaagd is. Want daarmee introduceert hij een soort zelfhulptaal waar het toch weer draait om persoonlijke groei en zelfactualisatie. Ook al is hij tegelijkertijd een trappist die hartstochtelijk oproept tot navolging van Christus. En dat is af en toe verwarrend.

Reden om dit boek wel te lezen

Dit boek is voor een spirituele groeigids zeker niet oppervlakkig. Keating vertelt onomwonden dat het evangelie geen religieuze topervaringen in het vooruitzicht stelt, maar oproept tot hard vechten tegen ingesleten gewoonten en denk- of gevoelspatronen. Een gevecht dat broodnodig is, wil je je eigen egoïsme overstijgen en werkelijk gaan leven uit liefde.

Lees hier meer boekrecensies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden