De serieGoing Viral

Deze podcast over de grieppandemie uit 1918, is onbedoeld ineens heel actueel

De al wat oudere podcast ‘Going Viral’ blikt terug op de grieppandemie van 1918, zonder de kennis van nu. Dat werkt onbedoeld verfrissend.

 Een waarschuwing vooraf: de podcast ‘Going Viral. The Mother of All Pandemics’ zal in de huidige situatie niet voor iedereen zijn. De documentaire ­bevat gruwelijke beschrijvingen van de ravage die een griepvirus in 1918 heeft aangericht, gebracht op de vrij luchtige toon die bij de honderdjarige herdenking in 2018 vast best gepast was, maar nu wellicht te frivool is voor sommigen. Geschiedenis is minder luchtig als die zich voor je ogen herhaalt.

En toch is Going Viral wellicht juist op dit moment dé podcast voor u. De zelfbenoemde ‘griepnerds’ Mark ­Honigsbaum en Hannah Mawdsley maakten de serie in 2018 en wilden ­alles weten van de pandemie van honderd jaar geleden. Ze doken dagboeken op van artsen die in de legerkampen van de Eerste Wereldoorlog soldaten bij bosjes zagen bezwijken en ze volgden als detectives hedendaagse wetenschappers, die proberen de geheimen te ontrafelen die dit dodelijke virus nog steeds voor ons heeft.

Vijftig miljoen slachtoffers

De schaal waarop het virus toesloeg, is enorm. De titel ‘Moeder aller Pandemieën’ is dan ook onomstreden: de griep maakte in één jaar minimaal vijftig miljoen slachtoffers. Schattingen aan de hoge kant komen uit op het ­dubbele – en dat op een wereldbevolking van nog geen twee miljard.

De ziekte verspreidde zich snel over alle continenten, want ook 102 jaar ­geleden was de wereld al grondig ge­globaliseerd. Alleen al Groot-Brittannië verplaatste voor zijn oorlogsinspanningen enorme aantallen mensen (militaire rekruten uit Australië, arbeiders uit China) en ook dieren (honderdduizenden ‘oorlogspaarden’ werden uit Canada en de Verenigde Staten gehaald). Dat maakt het lastig te weten waar het virus vandaan kwam.

Ironisch genoeg – geschiedenis wordt immers luchtig als je er niet ­middenin zit – is er een soort wedloop tussen wetenschappers die claimen dat het virus uit hun land komt. Waar een Amerikaan de theorie verdedigt dat Kansas de oorspronkelijke brandhaard was, krijgt hij heftig weerwoord van een Brit die overtuigd is dat een geallieerd legerkamp in Frankrijk de eerste uitbraak kende. Zou die lijn door te trekken zijn tot een moment in de toekomst, waarop Chinese wetenschappers met enige trots vaststellen dat Sars-CoV-2 wel degelijk uit Wuhan kwam?

Verpleegkundigen in Boston, 1919Beeld National Archives and Records Administration, VS

Niet veel opgeschoten

Wat de podcast nu zo fascinerend maakt, is dat Mawdsley en Honigsbaum de vergelijking tussen 1918 en 2020 niet maken. Dat moet de luisteraar zelf doen. Een mogelijke vaststelling is dat we in 102 jaar van ongekende medische vooruitgang in de kern niet zoveel zijn opgeschoten als het gaat om griepvirussen. Ze blijven ons overvallen, vaccins komen niet of te laat en al worden we steeds beter in het behandelen van de symptomen, de schaal waarop griep­virussen toeslaan, maakt ons machteloos. De wereld is één grote patiënt en kan weinig anders doen dan zo stil ­mogelijk blijven liggen. Dat gold in 1918 en dat geldt in 2020.

Tegelijkertijd kan het ook een geruststelling zijn dat een groot deel van de wereld nu zoveel beter is toegerust om de pijn door te komen, simpelweg door de luxe die we om ons heen hebben verzameld. Vergelijk de quarantaine thuis, luisterend naar een podcast, met de drama’s die Australische soldaten na terugkeer uit de oorlog in Europa moesten doormaken. Ze zaten doorgaans drie maanden op een heuvel ­buiten Sydney, met weinig anders dan de hoop op overleven en een zandstenen muur om hun naam in te krassen.

Going Viral is te beluisteren via Libsyngoingviralthepod.libsyn.com

In De Serie wordt iedere week een serie of podcast besproken die te zien is op tv, Netflix of ergens anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden