TAAL

Deze lezer zit helemaal fout

Beeld anp

Een lezer ergert zich aan ‘de hardnekkigheid een betere zaak waardig’ waarmee Trouw ‘doorgaat met het incorrect gebruik van wijzen op’. 

In een artikel over de moordenaar van Anne Faber stond: ‘Zo werd hij niet op zijn rechten gewezen’, en dat zou volgens de lezer moeten zijn: ‘Zo werd hem niet op zijn rechten gewezen’. Immers, in ‘iemand wijzen op iets’ is ‘iemand’ meewerkend voorwerp en geen lijdend voorwerp. “Komt dit ooit nog goed?” roept hij wanhopig uit. Heeft deze lezer gelijk?

Nee, deze lezer zit helemaal fout. De Algemene Nederlandse Spraakkunst (de ANS) zegt het onomwonden: “Wijzen (op) geldt niet als een gezegde dat met een indirect object (een meewerkend voorwerp) verbonden wordt.” Jammer dat de ANS erop laat volgen “...maar het kan wel als zodanig opgevat worden.”

Ik kan er uren over peinzen wat de ANS hiermee bedoelt. Het lijkt een beetje op een knieval voor de argeloze taalgebruiker, zoals de geërgerde Trouw-lezer, die in de lijdende vorm ‘Mij werd erop gewezen’ schrijft in plaats van de vorm ‘Ik werd erop gewezen’. Maar helemaal zeker ben ik daar niet van, want de ANS geeft geen enkele argumentatie.

Het belangrijkste argument voor het meewerkend voorwerp gaat niet op (er zou ‘aan’, ‘voor’ of ‘bij’ als voorzetsel bij moeten kunnen) en de betekenis helpt ons ook al niet verder. Bij ‘iemand attent maken op iets’ heb je dezelfde betekenis en ‘iemand’ is daar zeker lijdend voorwerp. Niemand zegt ‘Mij wordt attent gemaakt op iets’ in plaats van ‘Ik word attent gemaakt op iets’. Ja, Klukkluk in de oude kinderserie Pipo misschien. Maar dat kan echt niet meer.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen in ons dossier. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden