InterviewJoseph Klibansky

Deze kunstenaar uit het Gooi voelt zich thuis bij Koons en Hirst

Joseph Klibansky met een van zijn glanzende kunstwerken. Beeld Bram Petraeus
Joseph Klibansky met een van zijn glanzende kunstwerken.Beeld Bram Petraeus

De glanzende kunst van Joseph Klibansky (36) is een succes, dankzij de inzet van zijn hele familie. Als een dj reist hij de wereld over, maar thuisbasis blijft het Gooi. ‘Ik ga heel goed op de rust hier.’

Op een bedrijventerrein in Naarden, tussen de autodealers, vinden we de thuisbasis van Joseph Klibansky. Het is een omgeving die opvallend contrasteert met de internationale levensstijl van de beeldend kunstenaar, die trouwens zelf de benaming artist prefereert. Achter een onopvallende deur gaat de ruime galerie annex werkplaats schuil waar hij, met zijn team, werk maakt dat in de hele wereld wordt verkocht: beeldcollages, maar vooral glanzende bronzen sculpturen: astronauten, een gorilla met feesthoedje en roltoeter, parende schildpadden, ook met feestmutsjes.

Klibansky – zijn donkere haar in een knotje, gescheurde jeans – is net terug uit Venetië, waar binnenkort een expositie opent. Hij excuseert zich, zijn broer Louis heeft hulp nodig bij het verplaatsen van een paneel in de galerie. Schoonzus Susanna, chic in een feestelijk jurkje, neemt de honneurs waar. Klibansky’s kunst is een familieonderneming geworden, behalve broer en schoonzus werken ook vader en moeder Klibansky mee. “Een krachtig team, waarin iedereen zijn eigen specialisatie heeft”, zegt de kunstenaar als hij zich even later op het bankstel in de hoek van de galerie heeft geïnstalleerd. Susanna komt erbij zitten, klapt haar laptop open en luistert mee.

Klibansky werd in 1984 geboren in Zuid-Afrika, het land van zijn vader. Met hem spreekt hij Engels, een reden waarom Josephs vocabulaire doorspekt is met Engelse woorden. Toen hij nog een peuter was, verhuisde het gezin naar Nederland, waar zijn moeder vandaan komt. Ze kwamen terecht in Bussum. Een creatief ge­zin – vader fotograaf, moeder styliste. Er was Afrikaanse kunst in huis, fotografie, modetijdschriften. “Een enorme eclectische mix, dat heeft een grote indruk achtergelaten.”

Toch was het lang onduidelijk welke kant het met Joseph op zou gaan. Hij probeerde de hotelschool en daarna de business school. Pas toen een vriend van hem stage ging lopen bij een galerie, waar Joseph elke dag in de pauze langsging, viel het kwartje. Hij kocht een goe­de computer en een digitale camera en begon op zijn slaapkamer enorme fotocollages te ma­ken van wereldsteden. Die sloegen aan. “De familie zag: er gebeurt hier iets. Ze waren alle­maal in de positie om te joinen.”

Gouden doodshoofd van Joseph Klibansky. Beeld Bram Petraeus
Gouden doodshoofd van Joseph Klibansky.Beeld Bram Petraeus

Familie Klibansky gaat de wereld over voor zijn kunst

Susanna zorgt voor de verkoop en het contact met klanten en internationale galeries, vertelt ze. Het is hard werken, want er komen dagelijks tientallen aanvragen uit de hele wereld binnen. Moeder Klibansky neemt een groot deel van de logistiek voor haar rekening – krijg zo’n levensgrote astronaut van honderden kilo’s maar eens in de villa van een verzamelaar in Las Vegas. Daarnaast onderhoudt ze de contacten met musea en de verdere culturele wereld. Broer Louis doet de juridische kant en reist met Joseph overal naartoe, het gaat bij de Klibansky’s inmiddels over grote belangen en miljoenen euro’s. “Hij is een vertrouwenspersoon die ik altijd bij me wil hebben. Echt onmisbaar.”

Vader Klibansky zwaait de scepter over de studio. Met hem dokterde Joseph uit hoe je brons moet gieten. Aanvankelijk liet hij zijn vaak for­se sculpturen uitvoeren door bestaande gieterijen. Maar het resultaat viel tegen. Joseph wil een perfect glanzend oppervlak en dat is heel lastig met brons. Ze gingen zelf aan de slag en hebben de techniek nu onder de knie. Inmiddels werken er in Naarden ruim twintig mensen. Ze maken mallen, gieten brons, lassen de onderdelen aan elkaar en polijsten, polijsten, polijsten. “Aan een groot beeld werken drie tot vier mensen acht maanden.” Er zijn maar weinig kunstenaars die het hele proces zelf in de hand houden, zegt Joseph trots. Bij Klibansky kun je binnenlopen en zien dat alles zelf gemaakt wordt, met zijn vader, met zijn team. “Elk werk heeft een ziel, omdat wij elk stuk aanraken.”

Eigenlijk is het een heel traditioneel kunstenaarschap, zegt Joseph. “Weet je hoeveel assistants Rembrandt had? En als het plafond van een kathedraal beschilderd moest worden, dan was dat ook nooit één guy.” Hij heeft weinig op met het idee van een kunstenaar als een sappelende eenpitter, voelt zich meer thuis bij art superstars als Jeff Koons en Damien Hirst. Daarom had hij aanvankelijk moeite met de benaming kunstenaar: in de kringen waarin hij verkeert, denken mensen dan meteen dat je drugs gebruikt. Hij wil verkopen, gezien worden. “Mijn markt is Nederlands en internationaal, ik heb celebrityklanten, muziekartiesten, voetballers. Maar ook musea.”

Liever het rustige Gooi, dan de verleidingen van de hoofdstad

Merchandise is voor hem geen vies woord. Juist voor zijn fanbase die hij via Instagram bereikt – ruim een half miljoen vaak jonge mensen die zelden een museum binnenstappen – verkoopt hij baseballcaps en posters. “Mensen die je al tien jaar volgen via sociale media willen ook weleens iets hebben om vast te houden.” Al leeft hij als een succesvolle dj, hij verkoos het Gooi als woonplaats. Hij heeft een poos in Amsterdam gewoond, maar dat was niet goed voor hem. “Als je vrijgezel bent in Amsterdam en de hele wereld overgaat, word je een heel an­der persoon dan wanneer je hier zit.”

Susanna kijkt weer op van haar laptop: “De verleiding is daar natuurlijk heel groot, het gaat altijd maar door. Als je hier woont, is er net iets meer kans dat je een keertje nee zegt. Daar hebben we hem wel een beetje in geholpen.”

Joseph knikt. “Het was het idee van de familie om terug te komen. In Amsterdam heb je zo veel prikkels. Nu woon ik in Laren en rij ik ’s avonds m’n oprijlaan op en doe het hek achter me dicht. Ik ga heel goed op die rust. Er is al chaos genoeg. Als ik op reis ga, zijn we voortdurend alleen maar met mensen, entertainment en craziness.”

Een van de astronauten van Klibansky. Beeld  Bram Petraeus
Een van de astronauten van Klibansky.Beeld Bram Petraeus

Het is niet toevallig dat balans een belangrijk thema is in zijn werk. Zoals bij het twaalf meter hoge werk dat in 2018 op het Museumplein in Amsterdam te zien was, een astronaut die balanceert op een wankel stoeltje. “Ik zie heel veel mensen om me heen uit balans raken. Wil ik meer of minder fame? Fame is cool, maar als je een misstap maakt, sta je meteen in de krant. Je hebt meer opportunities, maar minder vrijheid. Dat zie ik aan vrienden van me, die bekend zijn.”

Die worsteling verbeeldt hij in zijn drie bronzen Pinokkio’s. De eerste staart likkebaardend naar een kleine diamant. De tweede torst een enorme diamant en de derde wordt er on­der verpletterd. “Wanneer is enough enough? Veel van mijn klanten zijn heel vermogend, of beroemd. Die hebben 50 miljoen volgers op Instagram, maar ze willen er 100 miljoen. Je moet je afvragen: waarom wil ik dit?”

De diepste wens van Pinokkio is van een houten pop een echt mens worden. In welke fase zit hijzelf? De middelste, vindt hij. Al ligt het risico om geplet te worden altijd op de loer. “Als je momentum hebt, ga je dat niet zelf stoppen. Als ik een tentoonstelling krijg aangeboden in Tokio dan wil ik. Maar ook die in Venetië en Shanghai. We zijn nu gevraagd door de kunstbeurs Art Miami. Dan ga ik toch geen nee zeggen? Maar het team zit al tot hier, ik zit zelf al tot hier. Hoe gaan we dat doen? Je gezondheid, je liefdesleven en je happiness zijn ook belangrijk.”

Die gedachtes komen terug in zijn recentste werk, beeldcollages die hij ‘Thought Pieces’ noemt. Veel titels verwijzen naar de liefde, zoals ‘She Came to Break Hearts’. Wat wil hij daarmee vertellen? De kunstenaar, tot dan toe een enthousiaste spraakwaterval, valt even stil en zegt dan: “Jij bent de viewer, het is niet altijd aan de artist om alles uit te leggen. Ik wil dat mensen zelf hun verhaal hebben. Art is in the eye of the beholder.”

Biografie

De vader van beeldend kunstenaar Joseph Klibansky (Kaapstad, 1984) is Zuid-Afrikaans, zijn moeder Nederlands. Klibansky groeide op in Bussum. Hij beschouwt zichzelf als merk en schuwt de commercie niet. In 2017 was in museum De Fundatie in Zwolle zijn eerste overzichtstentoonstelling te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden