Éric Van Hove (naast de motor, met donkere pet) maakt met ambachtslieden in het Fries Museum de motor van een veldhakselaar na.

Interview Éric Van Hove

Deze Friese veldhakselaar krijgt een tweede leven als glimmend kunstproject

Éric Van Hove (naast de motor, met donkere pet) maakt met ambachtslieden in het Fries Museum de motor van een veldhakselaar na. Beeld Reyer Boxem

In het Fries Museum kunnen bezoekers dit weekend zien hoe de Belgische kunstenaar Éric Van Hove een ambachtelijk, bont beschilderd motorblok in elkaar zet.

Anders dan anders: zo zou edelsmid Sanne Bergsma uit Leeuwarden haar werk voor het Fryske Motor-project beschrijven. Waar ze normaal trouw-ringen en sieraden maakt, begon ze nu aan het namaken van een koelsysteem uit een motorblok. “Het koelsysteem bestaat uit tien platen en bollen; totaal bizarre vormen waarvan ik geen idee had hoe ik die zou kunnen maken. Daarbij was het een enorm groot object: 8 bij 25 centimeter. Normaal is mijn materiaal niet meer dan een paar millimeter dik.”

Terug naar vorig jaar oktober. Het Fries Museum vraagt of Sanne Bergsma, samen met zo’n 24 andere Friese, Zweedse, Indonesische en Marokkaanse ambachtslieden, mee wil doen aan het Fryske Motor-project van kunstenaar Éric Van Hove. Het plan is om een replica na te bouwen van het motorblok uit een Friese veldhakselaar. Bergsma: “Ik dacht: wat? Een motorblok? Maar het prikkelde me ook. Ik zag er een uitdaging in.”

Nu, na een jaar, zijn bijna alle ­onderdelen af. Het team van Van Hove is sinds twee weken in de werkplaats van het Fries Museum bezig om de meer dan zeshonderd onderdelen van het motorblok in ­elkaar te zetten. Een enorme operatie, waar publiek dit weekend tijdens het ‘ambachtenfestival’ met zijn neus bovenop mag staan. Bergsma: “Ik ben zelf ook ontzettend ­benieuwd hoe het eruitziet als alles bij elkaar komt.”

Een symbool van de industrialisatie

Éric Van Hove – geboren in Algerije, opgegroeid in Kameroen en Brussel, huidige standplaats Marrakesh – staat bekend om zijn motorblokkenkunst. Voor zijn sculpturen neemt hij een origineel motorblok van een voertuig als basis en vraagt aan ­ambachtslieden over de hele wereld om de onderdelen na te maken in hun vakgebied. Dat resulteert in prachtige en bontgekleurde motorblokken, met honderden handgemaakte onderdelen van aluminium, been of koper.

De motorblokken functioneren niet als zodanig: de explosies en de benzine zouden al het materiaal stukmaken. Het gaat Van Hove om de betekenis erachter. “Ik zie die motorblokken op een poëtische ­manier; ze zijn een symbool van de industrialisatie waardoor een hoop traditionele ambachten zijn verdwenen. Bovendien staat een motorblok in mijn beleving voor de maatschappij: ieder onderdeeltje heeft een ­andere functie, maar elk element is essentieel om de boel draaiende te houden. Het is voor mij de perfecte metafoor.”

De motor van een Friese veldhakselaar als kunstwerk. Beeld Reyer Boxem

In het Fries Museum is een overzichtstentoonstelling van Van ­Hove’s werk te zien, nog tot en met 5 januari 2020. Onderdeel van die tentoonstelling is de Fryske motor die Van Hove dit jaar speciaal voor het museum in Leeuwarden maakt. Hoe kwam hij bij de Friese veldhakselaar terecht? “Ik zocht naar een voertuig dat van waarde is geweest in deze gemeenschap en de veldhakselaar, de Claas Jaguar om precies te zijn, wordt in dit deel van het land veel gebruikt. Daarnaast vond ik het mooi dat hij verwijst naar het boerenlandschap dat je ook terugziet in de schilderijen van Hollandse meesters.”

De 24 ambachtslieden die meedoen aan het project, mochten zelf kiezen welk onderdeel van de motor ze wilden namaken. Klompenmakers Hannes en Jilles Scherjon uit Noardburgum kozen voor de zuigers, die ze maakten van lindehout en beschilderden in de traditionele stijl waarmee ze ook klompen beschilderen. Rikus Oswald decoreerde met Harlinger tegelwerk het pallet waar het motorblok op komt te staan en Titus Stallmann voorzag het cilinderblok van schilderingen in de traditionele Hindelooper stijl.

Een driesterrendiner op een campinggasstelletje

Van Hove is momenteel samen met zijn tienkoppige team uit Marakesh bezig het blok in elkaar te zetten. Geen makkelijke opgave. ­“Omdat alle onderdelen handgemaakt zijn, moeten we vaak iets bijslijpen of aanpassen, alleen hebben we hier niet de beschikking over al ons gereedschap dat we in Marrakesh hebben. Dat is een behoorlijke uitdaging. Het voelt als een driesterrendiner koken op een campinggasstelletje.”

Van Hove heeft al een aantal ­motorblokken in elkaar geknutseld en beschikt dus over de nodige ervaring; toch blijft het voor hem een magisch moment als alles bij elkaar komt. “Je bent eindeloos aan het schaven en meten tot vaak op een onverwacht moment plots alles in elkaar past. Dat blijft bijzonder, ­iedereen is dan trots en gelukkig.”

Edelsmid Sanne Bergsma kijkt uit naar het eindresultaat, al vindt ze het ook jammer dat het project straks voorbij is. “Het is voor mij zo’n inspirerende periode geweest. Sowieso om met Éric en de andere ambachten samen te werken en in het bijzonder met de glasblazers uit Zweden, met wie ik samen het koelsysteem heb gemaakt. Ik ben helemaal in die glaswereld gedoken; ­superinteressant! Ik heb me voorgenomen hierna vaker met grote ­objecten te gaan werken. Ik heb gemerkt dat ik daar heel blij van word.”

Wat te doen op het ambachtenfestival

Dit weekend staat het Fries Museum in het teken van het ‘Ambachtenfestival’. Bezoekers kunnen een kijkje nemen in de werkplaats van Éric Van Hove in de Blokhuispoort, zo’n 500 meter verderop bij het museum. Verder is er een talkshow waarin Van Hove wordt geïnterviewd en kun je deelnemen aan workshops in een van de Friese ambachten. Het is lastig inschatten wanneer het motorblok precies af zal zijn; vooralsnog houdt het museum maandag 14 oktober aan als onthullingsdatum.

Lees ook:

In het Fries Museum worden akkers vogels, en wordt dag nacht

Wie kent hem niet, de beroemde houtsnede ‘Dag en Nacht’ (1938) van graficus M. C. Escher? Het is een even originele als fascinerende verbeelding van een Nederlands polderlandschap van akkers, dorpen en water. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden