Ik heb een droomDeborah Kalkoene

Deborah Kalkoene: ‘Nu wil ik alles weten over het oorlogsverleden van mijn familie’

Beeld Jorgen Caris

“Sinds mijn grootouders er niet meer zijn ben ik bezig hun leven voor, tijdens en na de oorlog te reconstrueren. Het heeft een wereld voor mij geopend: voor het eerst leer ik namen en gezichten van familieleden kennen die ik nooit gezien heb. Dat werkt door in mijn slaap: de afgelopen week heb ik er drie, vier keer over gedroomd. Soms hebben die dromen te maken met mijn angst om familie kwijt te raken, maar ik droom ook weleens dat ik deel uitmaak van die gezinnen. Ik ga op bezoek, er zijn feesten waar ik neefjes en nichtjes zie en ik denk: o ja, dat is Esther, daar is Betje. Ik koester deze dromen over het vrolijke leven voor de oorlog.

In mijn jeugd werd nooit gepraat over de oorlog. Er was wel iets voelbaar, ik zag pijn in de ogen van mijn grootouders, maar een verklaring kreeg ik niet. Ik vroeg er ook niet naar, net zomin als naar alle familieleden op de foto’s en zelfgemaakte collages waarmee mijn opa zich in zijn kamer omringde. Nu ben ik op een leeftijd gekomen dat ik alles wil weten, mijn onderzoek naar de familiegeschiedenis van mijn grootouders in onder andere stads­archieven en het gedigitaliseerde archief van het Joods Cultureel Centrum is een levenswerk geworden. Wat ik tegenkom maakt veel indruk, soms word ik met bonzend hart wakker uit een nachtmerrie waarin ik de oorlog zelf beleef: terwijl het leven op straat gewoon doorgaat word ik uit huis weggerukt, een andere keer zit ik in een volgepropte trein.

Nieuw bestaan

De ouders en het broertje van mijn opa zijn in 1942 opgepakt en vanuit de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam gedeporteerd. Een jaar later gebeurde hetzelfde met mijn opa, hij was toen 19. Hij kwam, net als mijn oma, in Auschwitz terecht. Ze waren vrijwel de enigen van hun families die de kampen overleefden. Veel van mijn opa’s familie in Rotterdam ging vanuit Loods 24 op transport naar Westerbork en verder. Later ging mijn opa met zijn gezin jaarlijks naar de herdenking bij Loods 24 waar op het Joods Kindermonument familieleden van hem zijn vermeld.

Mijn grootouders hebben samen een heel nieuw bestaan opgebouwd en hun verleden levenslang met zich meegedragen, ik vind het nu tijd hun verhalen te vertellen. Dit jaar doe ik dat voor het eerst in het programma van Open Joodse Huizen, Rotterdam. Normaal komen bezoekers luisteren naar de verhalen in huizen waar Joodse mensen woonden of werkten, door de coronacrisis is dat nu helaas onmogelijk. Het Joods Cultureel Kwartier heeft ervoor gezorgd dat de vertellers ditmaal zijn te zien en beluisteren via een livestream. Het stemt me heel dankbaar dat ik zo toch kan vertellen over mijn opa – een heel sterke, zorgzame familieman die ondanks alles van het leven hield.”

Deborah Kalkoene (39), kleindochter van Auschwitz-overlevers Hartog Kalkoene en Hendrina Kalkoene-Swaab vertelt op 3 mei om 11 uur op facebook.com/openjoodsehuizen. Op 3 en 4 mei zijn veel livestream verhalen te volgen. Zie openjoodsehuizen.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden