Review

De zachte stoel is een schaap

Jeanne Ashbé: 'Ik zie, ik zie...', vert. L. M. Niskos, Lemniscaat, ¿ 23,50, vanaf 2 jaar; Got: 'Max de krokodil', vert. J. W. Mokken, Luister, ¿ 22,50, vanaf 3 jaar; Elzbieta: 'Jantje lacht Jantje huilt', vert. L. M. Niskos, Lemniscaat, ¿ 22,50, vanaf 3 jaar.

Tot voor kort was in West-Europa alleen het recente werk van Harrie Geelen enigszins verwant met deze stijl, bijvoorbeeld in diens prenten - nu terecht met een Gouden Penseel bekroond! - voor de nieuwe uitgave van 'Het beertje Pippeloentje' van Annie M. G. Schmidt. Tot voor kort, want inmiddels is er een complete stroming ontstaan van dit soort werk, dat grote populariteit geniet. Deze kenmerkt zich door een hang naar expressionisme, stevige, soms vette lijnen en felle kleuren met dekkende verf, in al dan niet zichtbare verfstreken. Figuratief, maar verre van naturalistisch. In België werkt Gerda Dendooven op deze manier, duidelijk geïnspireerd door het vrije werk van Wim Hofman, en in Engeland Lucy Cousins - die dit jaar voor haar pop-upboek 'Muis en haar vriendjes' een Zilveren Penseel krijgt.

Drie nieuwe prentenboeken, van Franse uitgeverijen afkomstig, vallen in deze stroming: 'Ik zie, ik zie...' van de Waalse Jeanne Ashbé, 'Max de krokodil' van de Franse striptekenaar Got, en 'Jantje lacht Jantje huilt' van de Poolse Elzbieta.

'Ik zie, ik zie...' is letterlijk vanuit peuterperspectief geschilderd. Die peuter kruipt rond in huis en tuin en ontdekt daar allerlei spannends, zoals een schaap, een flatgebouw, een olifant en een spook. Alles is groter dan hijzelf. Bij nader inzien blijken dit echter gewone huis-, tuin- en keukenvoorwerpen te zijn. Het schaap is bijvoorbeeld 'pappa's zachte stoel'.

De voorwerpen zijn in robuuste, gesloten lijnen en plastisch aandoende vormen opgezet en beslaan een hele pagina. Ze worden van onderaf getoond, en staan soms in overtrokken perspectief waardoor bijvoorbeeld een boekenkast een imposant bouwwerk wordt. Daarnaast worden ze sterk vervormd. Dit suggereert en stimuleert de fantasie van de peuter, die immers in twee stoeltjes achter elkaar een trein ziet en in een omgekeerde tafel een boot. Een heel aardig boek, waarin alleen de kindergezichtjes soms wat verwrongen overkomen.

Ook 'Max de krokodil' is op groot formaat opgezet. Het is een uiterst zomers prentenboek waarin een krokodil ruzie heeft met de zon die zijn koele meertje heeft leeggeslurpt. Max is witheet en hij staat met zijn vuurrode woedende bek pontificaal over een dubbele pagina afgebeeld. In de manier waarop hij wraak neemt op de zon is een beeldgrapje verwerkt, waarin je de striptekenaar in de auteur herkent. De prenten doen echter evenzeer denken aan affichekunst als aan uitvergrote striptekeningen.

Sommige van de zwarte lijnen zijn wel twee centimeter dik. Toch slaan deze de prenten niet dood. Dat komt door de uitgekiende afwisseling van dikke en dunne lijnen in de composities. Daarin zorgt een in sierlijke lijntjes getekend vogeltje voor een geraffineerd tegenwicht tegen de compacte, vette lijnen van Max, terwijl ook de handgeschreven letters van de tekst een visuele functie hebben. Dit alles maakt 'Max de krokodil' tot een prentenboek met de humor van een strip en de grafische kracht van een affiche. Een uitstekend initiatief van de nieuwe uitgeverij Luister.

Elzbieta is een veelzijdige, Poolse kunstenares, die kennelijk graag met verschillende stijlen experimenteert. Twee jaar geleden verscheen van haar 'Felix en Florine', een in zachte tinten en lijnen geschilderd prentenboekje over de oorlog. 'Jantje lacht Jantje huilt' is met zijn felle kleuren en harde, stevige lijnen stilistisch het tegendeel daarvan. Van het boekje moeten eerst de linkerpagina's gelezen worden, en daarna van achter naar voren de rechterpagina's. Dat heeft een functie, want op de 'heenreis' is Jantje een huilebalk op weg naar het eiland Sakkerijn, en op de 'terugweg' ziet hij alles door een roze bril, terwijl de opbouw van het verhaal zodanig is, dat steeds twee tegenoverliggende pagina's het verschil tussen huilen en lachen laten zien. Dat verschil bestaat niet alleen uit een boos gezicht tegenover een vrolijke grijns, maar ook uit een sombere tegenover een zonnige achtergrond.

Een origineel en aantrekkelijk prentenboek over de snel wisselende emoties van jonge kinderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden