recensie

De wereld van het grote geld prachtig verplaatst naar een speeltuin

Bert Luppes, Elsie de Brauw, Pierre Bokma en Mandela Wee Wee (vlnr).Beeld RV Ben van Duin

THEATER
Ruhrtriennale/NTGent
Cosmopolis
★★★

Een man die alles kan kopen; die mensen naar believen kan inzetten of kapot maken; die de loop van de geschiedenis kan veranderen. Eric Packer, de hoofdpersoon van Don DeLillo's roman 'Cosmopolis', is er zo één. Puissant rijk, in staat met zijn geld de wereldeconomie te beïnvloeden. Maar wat voelt hij erbij als hij in zijn geluidsdichte witte limousine door het hectische New York rijdt?

Voor Johan Simons, in zijn laatste jaar als intendant van de Ruhrtriennale, is die wereld van onbeperkte rijkdom en macht onbegrijpelijk. Alleen als kinderfantasie kan hij erin geloven. Want alleen in de wereld van kinderen is alles mogelijk. Daarom laat hij zijn muziektheatervoorstelling 'Cosmopolis', die hij maakt met de Ruhrtriennale en NTGent - het andere theateroord waar hij met deze voorstelling afscheid van neemt -, afspelen op een kinderspeelplaats. De personages zijn kinderen.

Gewaagd experiment

Het is een gewaagd experiment om de steriele wereld van het grote geld over te plaatsen naar zandbakken, wipkippen en een grote familieschommel. Maar de acteurs Pierre Bokma, Elsie de Brauw, Bert Luppes en Mandela Wee Wee nemen de uitdaging vol overgave en weergaloos spelend aan. In korte broek of jurk, met witte speelgoed-limousine, speelgoedpistool, speelgoedratten en kinderlaptop. Bokma is Eric Packer èn het jongetje dat de macht heeft over de speelplaats, Mandela Wee Wee is in meerdere functies in dienst bij Eric èn een meelopertje, De Brauw is de vrouwen in Erics leven èn een verrukkelijk, springerig meisje en Bert Luppes is moordenaar Benno Levin èn het jongetje met wie niemand wil spelen. Het verhaal wordt muzikaal ondersteund door electronica van Benjamin Dousselaere en saxofoonkwartet Blindman.

De speelplaatsfantasie wordt ingenieus ingezet en er blijken talloze overeenkomsten tussen de wereld van het grote geld en die van kinderen: de obsessie met seks, het spelen met auto's en pistolen, de psychologische machtsspelletjes. Geweldig hoe Luppes even uitbundig met de andere jongetjes meedoet tot ze zich opeens weer tegen hem keren. Blindman verbeeldt springend in de zandbak en met veel herrie een anarchistische demonstratie.

Betekenisloos

Maar Simons krijgt de speeltuinversie van 'Cosmopolis' niet sluitend. Naarmate de gebeurtenissen ernstiger worden, de vragen existentiëler, gaat de vorm meer knellen. De ingewikkelde financiële taal en filosofische verhandelingen zijn betekenisloos uit een kindermond. Elkaar vermoorden en dat eerst filosofisch analyseren is geen kinderspel. Deze in theorie spannendste scène valt dood. De apotheose verliest zijn dramatische betekenis, omdat het immers maar een spel is.

Simons verbeeldt 'Cosmopolis' met veel mooie vondsten, maar de toeschouwer blijft door de kunstmatige barrière van het kinderspel op afstand.

Nog te zien tijdens de Ruhrtriennale in de Jahrhunderthalle in Bochum en op tournee door België en Nederland.

Lees hier meer theaterrecensies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden