De wapens van het Terracottaleger zijn goed bewaard, maar dat heeft een andere reden dan men dacht

Het Terracottaleger van de eerste Chinese keizer bestond uit duizenden aardewerken strijders. Ze waren uitgerust met echte wapens. Vele zijn geroofd, maar de overgebleven zwaarden en lansen zijn nog puntgaaf. Beeld AFP

De bronzen wapens van het Terracottaleger zijn goed bewaard gebleven, maar niet dankzij een revolutionaire antiroestbehandeling.

Ze stonden niet met lege handen, de duizenden soldaten van het wereldberoemde Terracottaleger. Ze droegen wapens bij zich: speren, lansen, zwaarden en kruisbogen. Hoewel ze meer dan 2000 jaar door een dikke laag aarde zijn bedekt, is het brons van die wapens nog in uitzonderlijk goede staat.

Al meteen na hun ontdekking in 1974 leek duidelijk hoe dat kon. Er zat chroom op het brons en dat duidde erop dat de Chinezen al vóór het begin van de jaartelling wisten hoe ze de wapens tegen roest moesten beschermen. Met een chroomtechniek die pas honderd jaar geleden ­opnieuw werd uitgevonden.

In de prullenbak

Die theorie kan volgens Britse en Chinese onderzoekers in de prullenbak. Er zit wel chroom op de wapens, ontdekten ze, maar dat moet er per ongeluk op terecht zijn gekomen. Het chroom komt vooral voor in de lak waarmee de aardewerken soldaten zijn beschilderd. Als er al iets op de wapens zit, is dat in de buurt van nu vergane onderdelen, zoals de houten handgrepen van zwaarden, schrijven ze in Scientific Reports.

Het Terracottaleger van Xi’an is gestationeerd in drie grote groeves, binnen het mausoleum van Qin Shi Huangdi, de eerste keizer van China (259 – 210 voor Christus). Een van de groeves is gedeeltelijk uitgegraven en daar zijn ruim 2000 soldaten blootgelegd. Vermoedelijk zijn het er meer dan 8000 en waren ze allemaal bewapend. De meeste wapens zijn al snel geroofd, maar bij de opgravingen kwamen er nog vele tientallen tevoorschijn, alsmede duizenden pijlpunten.

Het waren echte wapens, en al waren de houten handgrepen, zwaardschedes en pijlkokers vergaan, het brons verkeerde nog in ­bijna perfecte staat. De Chinezen moeten in die tijd al een zeer effectieve techniek hebben ontwikkeld om roest tegen te gaan, was de eerste gedachte. En omdat op het brons sporen van chroom werden aangetroffen, werd gedacht aan chromateren, waarbij het metaal of de legering wordt afgedekt met een laagje – tegenwoordig vooral bekend van het kankerverwekkende chroom-6.

Een zwaard met chroomrestanten. Beeld Zhao Zhen

Nu blijken die chroomrestanten maar sporadisch aanwezig op de ­wapens, en op de meeste ontbreken ze helemaal. Het chroom zit dus wel in de lak voor de soldaten en in de buurt van de ­houten delen van de wapens. Er is gewoon wat chroomlak op het brons geknoeid, concluderen de onderzoekers.

Goede grond

Dan rest de vraag: hoe kan het brons zo maagdelijk zijn gebleven? Het heeft met de samenstelling van de bodem te maken. Die is licht ­basisch en bestaat uit kleine korreltjes (waardoor hij goed afsluit). Om de conserverende werking daarvan aan te tonen, begroeven de onderzoekers een stuk brons in Xi’an-grond en bewaarden dat vier maanden in een zogeheten klimaatkast. Daarin werd het geheel blootgesteld aan een hoge vochtigheid en extreme temperatuurwisselingen. Het brons kwam er puntgaaf uit. Maar herhaalden ze de proef met Britse grond, dan corrodeerde het brons ­behoorlijk.

Toch is dat niet de enige verklaring, denken ze. Vermoedelijk is het brons ook van uitstekende kwaliteit. De Chinezen hebben óf een ideale verhouding gevonden van koper, tin en snufjes sporenelementen zoals antimoon en arseen. Of ze waren voortreffelijke metaalbewerkers. Dat zoeken ze nog uit. Intussen vragen ze museumbeheerders en handboekenschrijvers om dat zinnetje over de oeroude Chinese chroomtechniek te verwijderen.

Lees ook:

China wil zware straf voor barbaar die terracottaduim stal

Een 24-jarige Amerikaan brak op een tentoonstelling in Philadelphia een duim af van een terracottakrijger die door China in bruikleen was gegeven

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden