Swipen en klikkenKelli van der Waals

De vlotte verspreiding van QAnon biedt kansen voor figuren als Thierry Baudet

Toen wij zaterdag rond half zes ’s avonds opeens blij-onrustig door het huis liepen en de kinderfilm even moest plaatsmaken voor CNN, behoefte dat voor mijn zoon wel enige uitleg.

In de taal van een vierjarige, graag. Aldus: in een land hier ver vandaan, je weet wel, Amerika, waar New York ligt, daar was een stoute meneer de baas. Een pestkop. En die is nu verslagen, hij heeft verloren van een betere meneer.

We probeerden de Amerikaanse presidentsverkiezingen begrijpelijk te maken in termen van de film die hij zat te kijken. Of van een spel dat hij zou kunnen spelen. Eerlijk gezegd voelde het de dagen ervoor sowieso als het volgen van een spelletje – een heel traag potje poker. Tergend saai, eigenlijk, behalve dan die interactieve kaarten van de Verenigde Staten die overal te bekijken waren. Zo konden we precies begrijpen hoe team blauw ervoor stond ten opzichte van team rood. Bovenaan werden de scores (de kiesmannen) bijgehouden, en stond helder aangegeven welk puntenaantal van een van de spelers een winnaar zou maken: 270. Het maakte dat ik steeds maar weer mijn telefoon pakte om te kijken of er al gescoord was, als een gokverslaafde die compulsief blijft trekken aan de hendel van de fruitautomaat.

Wel een passende eindmarkering van het presidentschap van iemand die geobsedeerd is door #winning en #losing. En hoewel een Witte Huis-insider tegen journalist Olivia Nuzzi zei dat Trump ‘wil verliezen’, omdat hij het presidentiële werk tamelijk onprettig vindt, blijft hij het verkiezingsspelletje koppig doorspelen, alsof hij nog niet verloren heeft.

Daarmee houdt hij zijn achterban tevreden, waarvan een deel de afgelopen periode verwikkeld is geweest in een ander Trump-gerelateerd spelletje: complotdenken. En dan vooral QAnon, de theorie die draait om een hooggeplaatste ingewijde genaamd Q.

Baudet hengelt alvast naar Nederlandse pro-Trump-punten 

Die Q zou online aanwijzingen (‘broodkruimels’) achterlaten over de schaduwregering en hun kinderhandel. Aan zijn volgers om die te ontcijferen en verbanden te leggen.

Afgelopen september werd in technologietijdschrift Wired de vergelijking getrokken tussen QAnon en zogeheten ARG’s: alternate-reality games. Dat zijn een soort online speurtochten, die bijvoorbeeld worden gemaakt ter promotie van een film. Dan wordt er een cryptische aanwijzing geplaatst, zoals in de filmposter, en wie die googelt komt in de speurtocht terecht.

QAnon bevat dezelfde psychologische lokkertjes als zo’n ARG. Het draait om een groot mysterie dat alleen gezamenlijk kan worden opgelost; het geeft het gevoel van een heroïsche queeste, maar dan vanuit de luie stoel; het levert sociale beloningen op (aanzien voor wie een aanwijzing kraakt).

Het belangrijke verschil is natuurlijk dat de spelers van QAnon geloven dat het echt gebeurt. Er is zelfs een QAnon-aanhanger verkozen in het Amerikaanse Congres. Met uitspraken over fraude, en ‘oneerlijke en corrupte’ stemmentelling, blijft het Trump-team de complotdenkers prikkelen. Ook in Nederland trouwens, want net als andere multiplatform-games heeft QAnon zich vlot verspreid naar andere landen. En dat biedt weer kansen voor figuren als Thierry Baudet, die dinsdag in de Tweede Kamer durfde te zeggen: ‘We zitten in het grootste verkiezingsschandaal in de moderne geschiedenis.’ Alvast naar Nederlandse pro-Trump-punten hengelen, want ook hier gaat binnenkort een verkiezingsspelletje van start.

Kelli van der Waals bespreekt opvallende trends en discussies in online media. Eerdere columns vind je hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden