Boekrecensie

De versroman Toffee leest als een fotoalbum

Uitsnede uit de omslag van ‘Toffee’

Versroman over schemergebied waarin toegetakelde tiener en dementerende vrouw elkaar ontmoeten.

Op de vlucht voor haar wrede vader, die haar voor de zoveelste keer heeft toegetakeld, overnacht Allison (16) in een vervallen schuur achter een ogenschijnlijk verlaten huis. Maar daar blijkt toch iemand te wonen: een oude, dementerende vrouw met ‘een stem zo zacht als potlood op papier’, die in Allison ene Toffee herkent. Allison besluit net te doen of ze deze Toffee is. Zo zou ze graag zijn, schrijft Sarah Crossan in een van haar poëtische zinnen: “Zoet en taai, een meisje met een naam waar mensen op kunnen kauwen”.

Na het bekroonde ‘Een’ en ‘Nieuwe maan’ levert de Ierse schrijfster opnieuw een aangrijpende versroman. De korte hoofdstukjes zien eruit als gedichten, maar lezen als intens, beeldrijk proza. Vergelijk dit type boek met een fotoalbum: een verzameling korte momentopnames, kernachtige, sfeervolle scènes, die samen een verhaal vertellen.

Het is een even spannend als ongemakkelijk gegeven, zo’n tiener die intrekt bij een demente vrouw en zo misbruik maakt van haar ziekte om onderdak en eten te hebben. De vrouw, Marla, ziet Allison afwisselend aan voor een indringer, de thuishulp, voor Toffee (wie is dat toch?), maar lijkt onder al die verwarring ook aan te voelen dat Allison iemand nodig heeft.

Andersom begint Allison steeds meer om Marla te geven en wordt ze een houvast in haar dolende bestaan, dat ontluisterend is neergezet. Soms waant Marla zich een schoolmeisje, ze schrikt van de oude vrouw in de spiegel, legt boeken in de koelkast, kan argwanend zijn en verliest haar gevoel voor decorum - soms maakt ze bijvoorbeeld (hilarische) seksueel getinte opmerkingen.

cover Beeld x

Ontroerend zijn de heldere momenten, waarop Marla plots vraagt wat er met Allisons wang is gebeurd of waarom ze is weggelopen. De antwoorden daarop krijgen we in snijdende flashbacks. Allisons onberekenbare vader knipte eens zomaar haar paardenstaart af, drukte sigaretten op haar uit, liet haar de kots van zijn taxiklanten opruimen en kleineerde haar: “Je maakt het me moeilijk om van je te houden, Allie.”

“Ik ben niet wie ik zeg dat ik ben. Marla is niet wie ze denkt dat ze is”, zegt Allison, waarmee ze raak het schemergebied beschrijft waarin de twee elkaar ontmoeten. De vraag is of de echte Allison tevoorschijn durft te komen en of ze haar verdriet een plek weet te geven.

Oordeel: ontroerend, raak, poëtisch, spannend en ongemakkelijk.

Sarah Crossan
Toffee
Vert. Sabine Mutsaers. Kluitman; 405 blz. € 19,99. Vanaf 14 jaar

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden