Klassiek & Zo

De val van James Levine, artistiek leider van de Metropolitan Opera

James 'Jimmy' Levine in de Met. Beeld Photo News

'Hoe de helden zijn gevallen' komt uit de Bijbel. Uit het tweede boek Samuël om precies te zijn. In de Engelse King James Bible luidt de tekst: 'How the mighty have fallen'. 

Die regel inspireerde Händel toen hij in 1737 de begrafenismuziek voor Queen Caroline componeerde. Die schitterende anthem 'The ways of Zion do mourn' vormde twee jaar later het eerste deel van het grote oratorium 'Israel in Egypt'. En toen Händel wéér twee jaar later zijn 'Messiah' schreef, moet hij dit aangrijpende 'How are the mighty fall'n' in zijn hoofd hebben gehad toen hij het koor 'Behold the Lamb of God' componeerde.

De teksten van beide koren met de bijbehorende, vergelijkbare melodie tollen al dagen in mijn hoofd rond. Omdat ik vanmiddag als uw zingende reporter meedoe met de MeeZing Messiah van de Nationale Reisopera in Carré, bestook ik mijn ietwat roestig geworden stembanden al een hele tijd met Händels geniale noten. Maar daarover later.

En terwijl ik het koor 'How are the mighty fall'n' steeds maar aan het neuriën was, kreeg die tekst deze week een bijzondere lading. De machtige James Levine viel ongenadig van zijn troon nadat drie mannen hem beschuldigden van seksueel misbruik. De aanbeden artistiek en muzikaal leider van de Metropolitan Opera (Met) in New York werd bijna direct op non-actief gesteld. Het operahuis ontsloeg hem van al zijn lopende verplichtingen en heeft een eigen onderzoeksteam op de zaak gezet. Bewezen is er nog niets, Levine ontkent ten stelligste, maar gezien eerdere gevallen met the mighty in de Verenigde Staten lijkt Levine's carrière over en uit.

Voor altijd zal deze onverkwikkelijke affaire nu aan zijn naam kleven, zoals de loopbaan van de evenzeer aanbeden Concertgebouworkest-dirigent Willem Mengelberg voor altijd - en dat geheel terecht - besmet raakte door zijn bedenkelijke omgang met de Duitse bezetter. Mengelberg werd verbannen, zag zijn orkest niet meer terug, en gezien de handelwijze van de Met lijkt een rehabilitatie van Levine uitgesloten.

Verwijderd van het affiche

Het operahuis haalde Levine meteen van het affiche voor een van de spraakmakendste titels van dit seizoen. Op Oudjaarsdag zou hij de première leiden van een nieuwe productie van Puccini's 'Tosca'. Het was met deze zelfde opera dat Levine in 1971 zijn debuut maakte in het New Yorkse operahuis. Een soort van full circle completely gone wrong. De aantijgingen van de drie mannen stammen overigens van rond die 'Tosca'-tijd en een paar jaar daarvoor.

Meer dan vier decennia heeft Levine de scepter gezwaaid over de Met, zo'n beetje het gerenommeerdste culturele instituut van de Verenigde Staten. Ik heb hem daar een paar keer gehoord en gezien en de warmte die vanuit dat grote auditorium Levine's kant op werd gestuurd zodra hij de orkestbak betrad, verraste me elke keer. James 'Jimmy' Levine was uitermate geliefd en het kan niet anders of zijn 'val' moet op ongeloof en verbijstering hebben gestuit. Het was Levine die van het orkest van de Metropolitan Opera het beste Wagner-orkest buiten Bayreuth maakte. Zijn Verdi's waren meestal hors concours. Wat moeten we nu met die erfenis?

Ruis

Je kunt iemand niet uit de geschiedenis knippen, zoals je de rol van Kevin Spacey uit de synopsis van 'House of Cards' kunt schrijven. Maar naar de Wagner en Verdi van Levine luisteren we nu met een blijvende ruis op de achtergrond.

Lees hier meer columns van Peter van der Lint, over de wereld van de klassieke muziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden