null Beeld

TaalTon den Boon

De uitspraak van leenwoorden: gaat het ‘detail’ de ‘occasion’ achterna?

Ton den Boon

Het Nederlands heeft het woord ‘detail’ rond 1700 overgenomen uit het Frans ter aanduiding van een kleinigheid of bijzonderheid. Ook de uitspraak is nog steeds geïnspireerd op het Frans: de eerste klinker wordt uitgesproken als een lange e, terwijl de tweede lettergreep klinkt als aj: detaj. Daarbij ligt de klemtoon op de tweede lettergreep.

Een lezer merkte onlangs op dat een radiopresentator dit woord op z’n Engels uitsprak: met de klemtoon op het eerste woorddeel en een eerste klinker die lijkt op een lange i, terwijl ail wordt uitgesproken als eel: diteel. Komt het vaker voor dat Franse leenwoorden een Engelse uitspraak krijgen?

Dat de Engelse uitspraak van detail de lezer als afwijkend opvalt, impliceert dat de Franse uitspraak vooralsnog de norm is. Mogelijk was de Engelse uitspraak een verspreking van de presentator.

Voesjee, op z'n Frans

Dat taalgebruikers een (leen)woord anders gaan uitspreken dan de gewoonte is, komt echter wel vaker voor. Sinds reisorganisaties grossieren in vouchers, heb ik het Engelse leenwoord voucher ter aanduiding van een tegoed- of waardebon bijvoorbeeld al menigmaal ‘op z’n Frans’ horen uitspreken: voesjee. Dat betekent echter niet dat voesjee de standaarduitspraak wordt. Pas als de reisbranche en de rest van de taalgemeenschap deze alternatieve uitspraak omarmen, is de kans groot dat ons nageslacht voucher niet meer op z’n Engels uitspreekt.

Zo’n blijvende verandering van uitspraak is het Franse leenwoord ‘occasion’ (tweedehandsauto) in onze taal overkomen. Een halve eeuw geleden ging je nog naar de dealer voor een okkazjón, nu kijkt die dealer er raar van op als je dit Franse leenwoord niet op z’n Engels (okézjen) uitspreekt. En dat terwijl een tweedehandsauto in het Engels doorgaans niet eens een occasion heet (maar simpelweg een used car: een gebruikte auto).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden