Italiaanse toeristen langs de Seine in Parijs. Ze denken dat ze zich uitdossen als de stereotype Parisienne, niets is minder waar. Ze zijn veel te uitbundig, met die grote Chanel-tassen.

Reportage Cultuur

De typische Parisienne: bestaat die eigenlijk wel?

Italiaanse toeristen langs de Seine in Parijs. Ze denken dat ze zich uitdossen als de stereotype Parisienne, niets is minder waar. Ze zijn veel te uitbundig, met die grote Chanel-tassen. Beeld Bart Koetsier

Ze is onder alle omstandigheden chic, altijd op het goede gewicht en komt nooit op tijd. Bestaat de even elegante als hautaine Parisienne echt, of is zij vooral een bedenksel om parfum en lipstick te verkopen? ‘Veel clichés zijn waar.’

Op de Pont Alexandre-III poseren jonge Italiaanse vrouwen in de bloed­hitte voor elkaars camera’s. Ze gebaren dat een kin hoger, een schouder lager of een blik de andere kant op moet. De locatie van hun shoot is niet toevallig gekozen, de art-nouveaulantaarns van de brug en de Eiffeltoren op de achtergrond zijn zonder meer ‘instagrammable’, geschikt om te delen op Instagram.

Het groepje heeft veel zorg besteed aan de kokerrokken en hoge hakken. Het is alleen de vraag of de dames voldoen aan de strenge eisen die worden gesteld aan de Parisienne. Om te beginnen zijn hun schoudertassen met grote Chanel-logo’s een misser. ‘Je bent geen billboard’, waarschuwt model en muziekproducente Caroline de Maigret, een van de auteurs van ‘Altijd een Parisienne, waar je ook bent: liefde, stijl & slechte gewoontes’. Ook het uitbundige gebruik van make-up door de Italiaansen is af te raden. Foundation is zelfs helemaal taboe: ‘Het verhult en gaat daarom ten koste van je authenticiteit’.

Het moet lijken alsof je er geen enkele moeite voor doet

Altijd een Parisienne, een bestseller uit 2014, is een van de vele stijlgidsen van de laatste jaren over ‘de Parisienne’. Ook styliste Isabelle Thomas (‘You’re so French’) en vooral het ex-model Inès de la Fressange (‘La Parisienne’) deden goede zaken met hun ad­viezen.

Julie Collas is een typische Parisienne met haar je-ne-sais-quoi-uitstraling en haar T-shirt met opschrift: ‘Merde Putain Fait Chier’ Beeld Bart Koetsier

De belangrijkste boodschap van al deze ­titels: het moet lijken alsof je er geen enkele moeite voor doet om er goed uit te zien. Effortless chic, dat is het doel. En, gebiedt het boek van De Maigret, wees altijd désirable (begeerlijk). Altijd wil zeggen écht altijd. ‘Dus ook op een vroege zondagochtend in de rij voor de bakker, als je midden in de nacht ergens champagne koopt of als je de kinderen van school haalt.’

Het beeld van een vrije, achteloos elegante vrouw, die typerend zou zijn voor Parijs spreekt wereldwijd tot de verbeelding. Het ­gegeven is vaste prik in reclamecampagnes van de luxe-industrie. Op die manier blijft de consument Frans fabricaat associëren met ultieme vrouwelijkheid en raffinement. Toch is de Parisienne meer dan een succesvol marketing-­concept, menen de Parisiennes aan wie Trouw het vroeg.

Vrouwen daar gebruiken veel hun verfdoos

Wat de commercie ons voorspiegelt, is toch een beetje waar, denkt bijvoorbeeld de advocate Poppee de Nercy (34), die opgroeide in het dure zestiende arrondissement. Tijdens haar studie in Phoenix in de Amerikaanse staat Arizona verbaasde De Nercy zich op de campus over het gebrek aan het thuis zo vanzelfsprekende naturel. “Vrouwen daar gebruiken ontzettend veel hun verfdoos, zijn erg in de weer met hun haar met extensies en clips en zo, ­dragen allemaal een beetje schreeuwerig Victoria’s Secret-ondergoed en laten zonder uitzondering hun nagels doen.”

Voor Amerikanen zijn er in Parijs Parisienne-cursussen waar je onder andere leert wat goed bij elkaar past en hoe je faux pas, zoals een minirok combineren met een decolleté, voorkomt. Het verbaast De Nercy niets.

De Parisienne is ingetogen, denkt ook Christina Chirouze Montenegro (32), dochter van een Franse vader en een Guatemalteekse moeder. “Er bestaan grote verschillen tussen de stadsdelen, het zestiende arrondissement is heel anders dan het hippe tiende en elfde of het van oudsher volkse achttiende en negentiende, waar veel immigranten wonen. Maar in het algemeen is een zekere eenvoud naar mijn idee kenmerkend voor de Parisienne. Grote blinkende sieraden, luipaardprints, bont en andere zaken die vaak worden geassocieerd met Parijs horen er juist níet bij. Net zo min als plastische chirurgie, die juist kenmerkend is voor Latijns-Amerika, of het benadrukken van billen en borsten.”

Ongeacht waar je wieg stond

Chirouze Montenegro, freelance curator, woont sinds haar tiende in de hoofdstad. Maar volgens de onlangs overleden Karl Lagerfeld maakt het niet uit waar in de wereld je wieg stond, iedereen kan Parijzenaar of Parisienne worden. Sinds Marie Antoinette, de onfortuinlijke Oostenrijkse echtgenote van Frankrijks laatste koning Lodewijk de Zestiende, van ­Parijs het modecentrum van Europa maakte, komen de toonaangevende vrouwen in Parijs trouwens vaker uit het buitenland: Josephine Baker, Romy Schneider en de Britse zangeres en actrice Jane Birkin zijn beroemde voorbeelden. De dochters van de laatste, Charlotte Gainsbourg en Lou Doillon, werden ook stijl­iconen in hetzelfde ontspannen sneakers-spijkerbroek-trenchcoatgenre als hun moeder.

Er zijn hoe dan ook toch al niet veel geboren en getogen Parijzenaars meer. “We vormen maar zo’n 20 procent van de bevolking”, schat Marie Garreau, eigenaar van Chérie Chéri, een bedrijf dat evenementen organiseert voor singles in de hoofdstad. “Eigenlijk vind ik dat een echte Parisienne hier geboren moet zijn. Het is toch anders als je van jongs af aan doortrokken bent van het leven hier.”

Christina Chirouze. Beeld Bart Koetsier

Tegelijk is Garreau – ‘ik ben tussen de 35 en 40’ – zich bewust van het grote belang van ­import voor het voortbestaan van de soort, zegt zij lachend. “Zo gaat het natuurlijk al eeuwen, monter à Paris noemen we dat, vanuit de provincie verhuizen naar de hoofdstad om je geluk te beproeven. En deze stad heeft zo veel moois dat je er gewoon niet slonzig bij kúnt ­lopen. Dat zou een belediging zijn voor Parijs.”

“Veel clichés over de Parisienne zijn waar”, zegt comédienne Julie Collas op een terras aan de Avenue Carnot met uitzicht op de Arc de Triomphe. “De Parisienne is meestal slank, zo niet dun. Ze drinkt en rookt vaker dan gemiddeld, eet weinig en gaat veel uit. Ze kamt haar haar niet, is ook nergens voor nodig trouwens, en laat iedereen wachten.”

Maar pas op, gebaart Collas. “Dat dit profiel er zo uitspringt, is omdat veel Parijzenaars erg bevoorrecht zijn. Het wemelt hier van de mensen die goed verdienen in de advocatuur, de zaken- en bankwereld, de digitale economie en de media. In deze kringen heersen bepaalde codes en je ziet er niet veel zwaarlijvigheid.”

Parijs wordt een onneembare vesting

De sociale diversiteit neemt bovendien in rap tempo af. “Parijs is steeds meer een stad voor rijken, een onneembare vesting voor de gewone sterveling die te weinig verdient om een woning te kopen en te veel voor de sociale sector. De gemiddelde vierkante-meterprijs is nu 10.000 euro. Gewone mensen zijn al weg of ze staan op het punt te vertrekken.”

Collas (43) draagt een wijde rode rok, witte Stan Smith-tennisschoenen en een T-shirt met in sierlijke letters: ‘Merde Putain Fait Chier’, de favoriete scheldwoorden van de Fransen. “Dit ligt ons in de mond bestorven, we roepen het de hele dag naar elkaar – mijn jongste zoon van zes ook, moet ik bekennen. Wat ik ermee wil zeggen: de Parisienne werkt meestal heel erg hard en heeft geen tijd om zich ’s ochtends af te vragen hoe zij er nu weer effortless chic uit moet zien. Dus dat idee is volgens mij bullshit. Misschien een hobby van een enkeling, niet van vrouwen die meer te doen hebben.”

Oh my God she’s Parisian!

Collas gaf een paar jaar geleden haar baan als advocaat op om het te proberen met een eigen comedyshow, ‘Oh my God she’s Parisian!’. “De titel slaat vooral op de reactie van Amerikanen als ze horen dat je uit Parijs komt. Wij vertegenwoordigen iets heel bijzonders is hun idee – inderdaad: raffinement, vrouwelijkheid en elegantie. In mijn show maak ik daar korte metten mee, bijvoorbeeld in een sketch, waarin ik ’s ochtends mijn kinderen sta uit schelden als ze naar school moeten.”

Aan Collas zal het niet liggen, maar de keerzijde van de stijlvoorschriften voor de Parisienne is misschien dat ze een zeker conservatisme in de hand werken. Met een petite robe noire bijvoorbeeld, misschien wel het meest emblematische Parijse kledingstuk, neem je geen risico’s. “Ik vind dat Italiaanse vrouwen avontuurlijker en vaak beter gekleed zijn dan wij.”

Daar is Karen Hanau (55), die een winkel heeft in vintage-kleding waar Collas weleens komt, het niet mee eens. “Het ene zwarte jurkje is het andere niet. De vraag is uiteindelijk of iemand smaak heeft. En dat is geen kwestie van geld en ook niet van woonplaats.”

 Hij is al net zo doordacht ondoordacht

Ook de Parisien is een stijlicoon. De kledingvoorschriften voor de Parijse man lijken overigens bijzonder veel op die voor zijn buurvrouw. Effortless chic is ook zijn doel. Dus, zie hier de Parijse stijlgeboden voor vrouwen én mannen.

* Mijd kunststoffen als viscose en polyester.

* Draag nooit spijkerbroeken met gaten, pailletten en borduursels.

* Leggings draag je alleen in de yogales.

* Lengte van een herenshort: 7,5 centi­meter boven de knie.

* Draag espadrilles (altijd zonder sokken), nooit teenslippers. Birkenstock-sandalen mogen ook.

* Bootschoenen: alleen met onzichtbare sokken.

* Grijs haar verf je helemaal of helemaal niet. Peper en zout is voor op tafel.

* Haar verven, overig: alleen om de eigen kleur te highlighten.

* Als je maar één trui hebt, laat-ie dan van kasjmier zijn.

* Pas op met verschillende motieven. Bij een excentriek overhemd past een eenvoudige broek.

* Een Parisienne, of een Parisien, is géén fashionista. Alleen minderjarigen volgen idolen en modedictaten.

* Als het niet lekker zit, kan een kledingstuk nooit elegant zijn. Zoek esthetiek én comfort.

* Witte leren sneakers onder een kostuum zijn af te raden. Canvasgympen of niet al te nieuwe bootschoenen in een andere kleur kunnen vaak wel.

* Total look: nooit doen. Iemand met stijl combineert, bijvoorbeeld dure items met goedkope.

* Zorg voor een signature-item, iets dat een onoverwinnelijk gevoel kan geven; een stoer leren jasje – perfecto in het Frans –, een trenchcoat of een paar schoenen met stilettohakken.

* Taboe: een nep-designtas.

Lees ook:

Bordeaux komt in opstand tegen oprukkend parisianisme

Bordeaux is slachtoffer van zijn eigen succes. Parijzenaars die de hoge huren in de hoofdstad niet kunnen betalen, wijken uit naar deze stad. Nu stijgt ook in Bordeaux de huizenprijs de pan uit.

Modestad Parijs herbergt een schat aan nieuwe couture met fikse kortingen

Parijs blijft de modestad, ook in het tweedehandscircuit. Geen muffe mottenballenmeuk, maar mooie designerstukken. Wie nu gaat, pikt nog de laatste restjes uitverkoop mee: nieuwe couture met fikse kortingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden