Imanuelle Grives raakte geëmotioneerd bij Eva Jinek aan tafel.

Tv-columnMaaike Bos

De tranen van Imanuelle Grives: waarheidsvinding als een kwestie van verhalen geloven

Eva Jinek deed dinsdag een poging tot waarheidsvinding bij actrice Imanuelle Grives. Ze had in de cel gezeten vanwege drugsdealen op een festival, en Jinek wilde weten hoe een gevierd actrice zo ver kon gaan. Ze kreeg betraande antwoorden. “Ik wilde gewoon kapot, Eva”, zei Grives. Haar arrestatie was een opluchting, zo somber was ze van binnen geweest.

Ik kon haar verhaal wel geloven, al had ze op de vraag over de vele drugs in haar bezit (waarom dat dealen?) geen antwoord. Max-baas Jan Slagter geloofde haar tranen niet. Op NPO Radio 1 zei hij dat hij vooral een actrice had gezien.

Waarheidsvinding als een kwestie van verhalen geloven: dat speelt sterk in deze tijd. Door alle perspectieven die op sociale media rondzingen, kun je je aansluiten bij welke bubbel jou maar het beste past, schrijft filosoof Coen Simon in zijn nieuwe boek dat binnenkort verschijnt: ‘Pleidooi tegen enthousiasme. Als waarheid een kwestie van smaak wordt’.  We lijken bijna te vergeten hoe belangrijk het is om feiten te zoeken, en dat feiten vaststaande punten zijn in een zee van beweeglijkheid.

Martine Gosselink, Stephanie Archangel en Robert van Langh bij de vermoedelijke hoed van prins Ernst Casimir in 'Historisch bewijs'.

Laat er sinds kort het programma ‘Historisch bewijs’ (AvroTros) zijn, waarin experts van het Rijksmuseum met geavanceerde technieken onderzoeken of de verhalen over hun bewaarde objecten kloppen. Zijn die verfzakjes echt van Rembrandt? Droeg prins Ernst Casimir echt die vilten hoed toen hij sneuvelde bij het beleg van Roermond in 1632? “Geschiedenis wordt gemaakt”, zegt hoofd geschiedenis Martine Gosselink. “Het is voor een groot deel een verzinsel.” Zonder verhaal geen waarde - zonder feiten geen waar verhaal.

Crime scene investigation aan de hand van een 17de-eeuws, mogelijk moordbewijsstuk

Onderzoek dus. Heerlijk. De aflevering woensdag was een regelrechte crime scene investigation aan de hand van een 17de-eeuws, mogelijk moordbewijsstuk. Martine Gosselink, Robert van Langh (Hoofd afdeling Conservation & Science) en conservator Stephanie Archangel wilden bijvoorbeeld weten of het echt een kogelgat is, en of eventueel DNA-materiaal met de koninklijke familie matcht.

Wat volgde, was een jongens- (en meisjes!-)boek dat de hoed met zijn vieze vochtvlek onder het gat helemaal deed opleven. Van Langh schakelde het Nederlands Forensisch Instituut in voor DNA-onderzoek en een reconstructie van het kogelschot. Bij Den Bosch kreeg Archangel een archeologisch opgegraven musketkogel in handen. Gosselink zag bij het Koninklijk Huisarchief lijsten van de kledij die Ernst Casimir mee had in de Tachtigjarige Oorlog; waaronder vier hoeden. Bij de Franse inval in Nederland zo'n 150 jaar later bracht Willem V naast rijkdommen ook de hoed en kleding ‘van de twee gesneuvelde Friese prinsen’ in veiligheid: van Ernst en zijn zoon Hendrik, beschreef een andere lijst.

Helaas loopt het DNA-spoor dood, maar de XRF-scan van het gat treft lood (kogel), ijzer (uit bloed) en kruitsporen aan. Het moet hem zijn, concluderen de onderzoekers. Kijkend naar dit puzzelen voor volwassenen, valt me op hoeveel geweldige beroepen er langskomen. Er komt chemie bij kijken, natuurkunde, in dit geval forensisch onderzoek. Het spin-off-programma op NPO 2 Extra, ‘Historisch bewijs extra: van microscoop tot isotoop’ gaat er verder op in en stelt me gerust. Er zijn genoeg knappe koppen die léven voor de waarheid en conclusies uitstellen als ze iets niet kunnen bewijzen.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden