Poëzie

De tranen spatten bijna uit de regels

Beeld Trouw

Deze regels van Starik schieten me vaak door het hoofd als ik weer eens de douche sta te schrobben. Je maakt de badkamer schoon bij kunstlicht, / poetst ondertussen je tanden, bestudeert je gezicht, / neemt in de blinkende spiegel scherp de verwoestingen waar / die de tijd ook aan jouw gebit aanricht. 

Een gedicht over schoonmaken en tandenpoetsen, of nee, over het leven, dat nu eenmaal voor een flink deel wordt opgeslokt door dagelijkse beslommeringen, dat net zo snel afgelopen kan zijn als tandpastaresten door de afvoer zijn verdwenen.

F. Starik overleed in maart 2018. Bij het opruimen van zijn woning vond zijn geliefde Vrouwkje Tuinman onder meer eindeloze hoeveelheden schuurmiddel en sponsjes. “Je bezat alles / wat een mens tegen vuil kan inzetten, zonder iets ervan / te gebruiken. Schuurmiddel, teerzeep, ontstopper”, schrijft ze in ‘Lijfrente’. Een bundel rouwpoëzie. Die kwalificatie doet wat zwaar aan, maar de gedichten zijn dat niet. Intiem zijn ze wel, Tuinman durft de lezer toe te la­ten. Ze geeft hem een kijkje in haar leven met Starik – dat ze bijvoorbeeld op vakantie elk jaar alles hetzelfde deden. Vertelt hoe ze schoenen uitzocht voor in de kist en op het laatst vergat nog één keer naar zijn voeten te kijken. Of dat ze haar dementerende schoonmoeder bezoekt, en er even de illusie kan bestaan dat haar geliefde er gewoon nog is.

Weet je wat fijn zou fijn?
Nou, zegt schoonmoeder.
Als F nu ook de tuin in komt lopen.
Maar dat zit er misschien niet in, aarzelt ze. Toch?

Humor en lichtheid helen

Ingehouden notities zijn het, waarin taal als vliesdun laagje is gelegd over het onbevattelij­ke gemis. Een klein duwtje en de tranen zouden uit de regels spatten, maar Tuinman is de huilbui steeds net voor. En dat komt ongetwijfeld doordat ze in alle verdriet oog houdt voor ongerijmde situaties, voor kleine absurde momenten. Zo’n moment beschreef ze vorige week al in deze krant, over de nauwe gang met het bureau en hoe haar geliefde, toen hij werd weggedragen door de ambulancebroeders, precies tegen dat bureau zijn hoofd stootte – het is ook te lezen in ‘Lijfrente’. Zoals er, terwijl zij eigenlijk de klusjes in huis deed, een verlangen in doorklinkt om zich postuum een afhankelij­ke vrouw te tonen. Om weer even ‘mijn man’ te kunnen zeggen. 

Het maakt dat je tijdens het lezen nooit denkt dat het allemaal té dichtbij komt. Humor en lichtheid als helende kracht. Had het anders gekund, als je samen zo gelachen hebt? “De buurvrouw op de tuin vertelt wat ze het meeste mist aan jou. Dat we de hele dag zaten te lachen. Het hele weekend werd er geschaterd. Ze wist, aan de andere kant van de heg, niet waarom, en dat hoefde ook niet, het gelach was genoeg. En ik maar denken dat we altijd stil zaten te lezen.”

Vrouwkje Tuinman
Lijfrente
Cossee; 64 blz. € 19,99 

Omgekeerde emancipatie

Nieuw aangeleerd cliché: ‘deze dingen doet mijn man normaal’.
Het kastje van het zonnepaneel. De banden op spanning.
De verstopte stofzuiger repareren. Rouw opent deuren – soms letterlijk,
als het driepuntsslot kapot is en er een man, een andere dus
moet komen, die beweert dat dit al maanden speelt, gebeurt
echt niet zomaar opeens, daar komt mijn cliché, en haalt zomaar
tachtig euro van de rekening. Voel ik me schuldig? Soms, een beetje,
want de meeste van die dingen deed hij helemaal niet,
of ik deed ze al voor hem. Dan schreeuw ik tegen de schroefboor,
verwijt hem dat er nooit iets lekker vanzelf werkt, het verdorie
ook nog regent en ik een levende gemeenplaats ben.

Vrouwkje Tuinman

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze woonde lange tijd op Bonaire waar ze als correspondent werkte. Monna werkte als redacteur Poetry International festival en was initiatiefneemster voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze wekelijks over poëzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden