RecensieExpositie

De tentoonstelling ‘Pompeï’ trekt helaas te veel bezoekers

‘Pompeï’ is een geweldige tentoonstelling, die jammer genoeg te veel bezoekers trekt.  Beeld AP
‘Pompeï’ is een geweldige tentoonstelling, die jammer genoeg te veel bezoekers trekt.Beeld AP

Nu een reis naar Zuid-Italië wat lastiger is, lijkt ‘Pompeï’ in Parijs een mooi alternatief. Helaas is de tentoonstelling over de bekendste natuurramp ooit iets té populair.

Binnen een paar tellen is het weg. Het vredige geprojecteerde uitzicht op de straten van Pompeï, het vogelgetsjirp, het zonlicht en de blauwe lucht verdwijnen onder een dikke laag zwarte stof. Even was er nog een rookpluim te zien vanuit de Vesuvius aan de horizon, daarna leken er rondom vallende stenen neer te komen en klonk er hard gebulder, en nu moet het stil en donker worden in de museumzaal.

Dat was de bedoeling van Massimo Osanna, directeur van de archeologische opgraving bij Pompeï, met deze tentoonstelling in het Grand Palais in Parijs. Hij had buiten het enthousiasme van de bezoekers gerekend, de aanwezigen, groot en klein, rennen bij het eerste gerommel naar het centrale punt van de tentoonstelling waar de geprojecteerde explosie te volgen is. Oh en ah roepend proberen ze filmpjes en foto's te maken. Het wás hier ondanks de vanwege corona beperkte bezoekerscapaciteit al druk, deze mensen lijken ondanks hun mondkapje de huidige, iets tragere ramp, te zijn vergeten.

Het Grand Palais kondigt deze Pompeï-tentoonstelling aan als een ‘promenade immersive’, een meeslepende wandeling door het stadje waar een vulkaanuitbarsting op 24 oktober in het jaar 79 na Christus alle leven plotseling beëindigde. Een catastrofe voor de mensen en dieren van toen. Nadat in 1748 begonnen werd met graven veranderden de resten van die ramp voor historici en archeologen in een goudmijn. Want dankzij de snelheid van de ramp was het dagelijks leven gefixeerd als in een driedimensionale foto.

Afgietsels van de holtes die levende wezens achterlieten

De grootste uitdaging was het deze foto, deze bevroren tijd zo nauwkeurig mogelijk tot leven te wekken. Over de methodes en de ontdekkingen probeert deze tentoonstelling in tekst, veel films en een paar bijzondere vondsten te vertellen. In de eerste jaren van de opgravingen zag de koning van Napels Pompeï iets te letterlijk als goudmijn, archeologen zouden alleen de bronzen letters van een ontdekt gebouw afrukken, zonder zelfs maar te kijken wat er geschreven stond.

Langzamerhand veranderden de archeologen hun onderzoeksgebied: ook het dagelijks leven van de Romeinen werd belangrijk. Een van de meest aangrijpende getuigen daarvan zijn te zien in deze tentoonstelling: afgietsels die sinds 1863 worden gemaakt van de holtes die levende wezens achterlieten in de verzengende stof- en lavalaag - ze stikten, hun lichamen verkoolden. Een hond lijkt nog te proberen zich te verweren tegen de lava en de stenen, twee mensen zoeken bescherming bij elkaar. Een ontroerend, tijdloos gebaar. Hoewel Mussolini ze in de jaren twintig tot een man en een vrouw liet verklaren en ze 'de geliefden van Pompeï' noemde, blijkt uit recent DNA-onderzoek dat de kleinste persoon een jongen is van ongeveer achttien jaar, de grotere óók een man, ouder dan twintig. Wellicht geliefden.

De tentoonstellingsplattegrond in Parijs bestaat uit één nagebouwde brede straat in Pompeï, met in het midden en aan de uiteinden voorwerpen en fresco's die sinds het begin van de opgravingen zijn ontdekt. Vooral de nieuwste ontdekkingen, gevolg van een groot recent onderzoeksproject, zijn indrukwekkend. Bijvoorbeeld de in 2019 ontdekte inhoud van een juwelenkistje: stenen sieraden en voorwerpen zoals een kleine stenen schedel, meerdere fallussen en in steen gegraveerde portretten, waarschijnlijk eigendom van iemand die als magiër werkte.

De straat in de tentoonstelling biedt ook toegang tot vier grote huiskamers waarin video's worden geprojecteerd over het leven van alledag in de Romeinse stad en over de laatste opgravingen. Vanwege de grote drukte in die ruimtes is het ter plekke kijken van de films geen aanrader, gelukkig zijn veel video's ook online te zien. Het is jammer dat het de organisatie niet lukt dit nagebouwde Pompeï iets rustiger te maken dan het echte, dat al bijna bezweek onder de vier miljoen bezoekers per jaar. Daar zal de huidige catastrofe vast wel enige verandering in brengen.

★★★☆☆ - maar veel te druk
Pompeï, tot 27 september te zien in het Grand Palais in Parijs. www.grandpalais.fr

Lees ook:

Christo en Jeanne-Claude in Parijs: verpakt maar niet vergeten

Kunstenaars Christo en zijn vrouw Jeanne-Claude werden wereldberoemd met hun inpaktechnieken. Het inpakken van de Arc de Triomphe, gepland voor afgelopen maart, is uitgesteld, een tentoonstelling in Parijs laat al wel zien wat aan die onderneming voorafging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden