Klassiek & zoPeter van der Lint

De subsidiekermis is een heel koude kermis

Het stof dat opdwarrelde toen de Raad voor Cultuur vorige week met zijn advies aan minister Van Engelshoven kwam, is nog lang niet neergedaald. Zo gaat dat eigenlijk elke vier jaar, als de subsidiekermis vol enge spookhuizen en verraderlijke cake-walks weer wordt opgebouwd en instellingen nagelbijtend moeten afwachten of ze geld van het rijk krijgen of niet. Al eind jaren negentig opperde Franz Straatman, toenmalig muziekredacteur van Trouw, dat je als culturele organisatie maar beter een gehaaide schrijver van beleidsplannen in je gelederen kunt hebben, dan een fantastisch artistiek leider boordevol al dan niet reële dromen. Beleidsplannen van dure adviesbureau’s die bol staan van termen als diversiteit, inclusie en vernieuwing maken meer kans op een positieve beoordeling dan die waar alleen maar gerept wordt van visionaire dromen.

Ophef na zo’n advies is er zoals gezegd altijd. “Arm land dat zijn cultuur verkwanselt voor een paar zilverlingen”, zei wijlen dirigent Hans Vonk in 2004 toen het Radio Symfonie Orkest werd wegbezuinigd. Jan van den Bossche, oud-directeur van het Festival Oude Muziek, zei vier jaar later als reactie op de subsidiestop voor Ton Koopmans Amsterdam Baroque Orchestra: “Je krijgt het idee dat er oude eiken worden gekapt om een paar meiklokjes wat meer licht te geven.” Afgelopen zondag trok Lucie Horsch, de kersverse winnaar van de Nederlandse Muziekprijs fel van leer tegen de minister. Kunstenaars verloochenen hun creatieve persoonlijkheid en hun authenticiteit als zij steeds maar bezig moeten zijn met hippe termen als diversiteit en vernieuwing. Als dat een doel op zich wordt, krijgen we een heel eenzijdig cultureel leven, was ongeveer haar boodschap.

Lucie Horsch, afgelopen zondag tijdens haar vlammende speech, nadat ze van minister Van Engelshoven de Nederlandse Muziekprijs had gekregen.Beeld Nichon Glerum

Wijlen Reinbert de Leeuw verweet de Raad ‘gebrek aan visie’ toen het Asko|Schönberg in 2008 vier ton subsidie moest inleveren. In datzelfde jaar kreeg ook het Nederlands Kamerkoor het zwaar te verduren. En zie: beide ensembles krijgen nu structureel rijkssubsidie. Dat heen en weer zwalken in beleid is voor de gewone man niet meer te volgen. Zo krijgt Ton Koopmans orkest geen geld van het rijk omdat ze niet kunnen aantonen hoe de signatuur in stand blijft als Koopman vertrekt. Het Orkest van de 18de Eeuw heeft na de dood van hun leider Frans Brüggen bewezen dat het op een waardevolle manier nieuwe paden bewandelde, en zo de signatuur in stand hield. Toch geen subsidie.

Staatssecretaris Halbe Zijltra zei in 2011 dreigend: “Zonder een groot publiek heb je geen maatschappelijke functie.” Het Scapino Ballet heeft een enorm trouw publiek, maar wordt desondanks uit de subsidieregeling gegooid. Symfonieorkesten krijgen een pluim omdat ze met filmmuziek, cross-overs met musicals, popmuziek en de gamewereld nieuw publiek trekken. Maar komen die nieuwelingen ook naar die orkesten als ze klassieke muziek spelen, hun core business?

En dan was het vroeger nog zo dat instellingen inzage kregen in de adviezen zodat ze op feitelijke onjuistheden konden reageren. Nu wordt De Nationale Opera publiekelijk afgedroogd vanwege een procedurele fout, en wordt de positie van de nieuwe artistiek directeur, in coronatijden nota bene, ondermijnd met vage opmerkingen over kwaliteitsgebrek. Enigszins teleurgesteld is de Raad. Tsja. Zoals ik al zei, een kermis. Een hele koude.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden