TaalTon den Boon

De slapende wielrenner, of ligt ie in coma?

Over wielrenner Fabio Jakobsen schreef Trouw vorige week dat hij na zijn dramatische val in een ‘kunstmatige coma’ werd gehouden voordat hij daaruit ontwaakte. Een lezer, niet-praktiserend longarts van beroep, maakt bezwaar tegen het woord coma (‘het gaat om een diepe kunstmatige slaap’) én tegen de verbuiging van kunstmatige (‘coma is immers onzijdig’).

Om met de eerste kwestie te beginnen: de Hersenstichting beschrijft coma als een door ‘hersenletsel’ veroorzaakte ‘toestand van bewusteloosheid die van de buitenkant lijkt op slaap, waaruit mensen niet gewekt kunnen worden’. Jakobsen had ‘geen hersen- of rugletsel’, aldus de berichten, dus van een coma in de eigenlijke zin van dat woord (een ‘natuurlijke coma’) is inderdaad geen sprake. Wel werd Jakobsen vanwege de ernst van zijn verwondingen enige tijd met medicatie in slaap gehouden, wat Trouw omschreef als: hij werd ‘in comateuze toestand gehouden’.

Zo vreemd is ‘kunstmatige coma’ nou ook weer niet

Het is wellicht vloeken in de medische kerk, maar vanuit lekenperspectief is dat een correcte formulering: een toestand waarin een patiënt doelbewust met medicatie (slaapmiddelen, pijnstillers) in slaap of onder narcose wordt gehouden, is in de volksmond en in de journalistiek al dermate vaak een ‘kunstmatig(e) coma’ genoemd (in plaats van een ‘kunstmatige slaap’), dat deze woordgroep algemeen gangbaar is geworden. En zo vreemd is ‘kunstmatige coma’ nou ook weer niet, zeker als in zo’n toestand – net als bij een natuurlijk(e) coma – de ademhalingsreflex ontbreekt bij de patiënt. 

Ten slotte de verbuiging van het bijvoeglijk naamwoord: tot enkele decennia geleden was coma inderdaad een het-woord, maar inmiddels schrijven zowel het Groene Boekje als Van Dale dat coma met het én met de kan worden gebruikt. Dat impliceert dat de varianten diep/diepe coma en kunstmatig/kunstmatige coma beide correct zijn.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden