Klein verslag

De Sint-Catharijne is niet zomaar een kerktoren

De Sint-Catharijnekerk. Beeld Trouw

In het AD las ik dat de toren van de Sint-Catharijnekerk in Brielle dringend aan restauratie toe is. Er dreigen stukjes steen af te brokkelen, en bovendien blijken de spijlen in de borstwering aangetast. 

Nu behoeven veel monumentale kerken onderhoud, maar de Brielse Dom is historisch wel een heel speciaal geval. Niet alle torens kunnen zeggen dat ze 450 jaar geleden prominent toeschouwer waren bij het begin van de opstand tegen de Spaanse koning Filips II.

Het Rijksmuseum bezit een prent van de Vlaamse kunstenaar Frans Hogenberg, waarop het godshuis van verre de watergeuzen ‘ziet’ naderen op de Brielse Maas. Het is 1 april 1572, aanvang van de bevrijding van de Lage Landen. Met de Sint-Catharijne als eerste getuige. Libertatis primitiae, eersteling der vrijheid!, jubelt niet voor niets de wapenspreuk op het oude stadhuis.

Ik snuffel in mijn boekenkast en vind daar een gesigneerd werkje van Briellenaar wijlen Henk Vegter. ‘De Sint Catharijne’ luidt de titel, en het bevat een aardig overzicht van wat deze in 1417 gebouwde kerk en de vaderlandse geschiedenis met elkaar te maken hebben. Zo huwde er op 12 juni 1575 Willem van Oranje met Charlotte de Bourbon. Waarom niet in de hofstad? ‘Omdat’, zo schrijft Vegter, ‘Willem nog niet officieel was gescheiden van zijn tweede vrouw Anna van Saksen en men daarom bang was voor rellen in Den Haag’.

Glas-in-loodramen

In de kerk, gebouwd in de Brabantse gotiekstijl, is achter de preekstoel een glas-in-loodraam gewijd aan deze trouwerij. Het werd in 1922 geplaatst bij de herdenking van 350 jaar vrijheid. Maar er zijn meer ramen die van geschiedkundige betekenis zijn, noteert Vegter, zoals het Coppelstockraam in de westgevel, waarop veerman Coppelstock de eis van de geuzen tot overgave van de stad overbrengt aan de vroedschap.

En het glas voor Rochus Meeuwiszoon in de noordbeuk, voorstellende timmerman Rochus die op 5 april 1572 het Nieuwlandse sluisje kapothakt, om herovering van Brielle door de Spanjaarden te voorkomen.

Het boekje ‘De Sint Catharijne’ van Henk Vegter. Beeld rv

Al bladerend door de publicatie gaan mijn gedachten terug naar aanvang jaren tachtig, toen ik als beginnend journalist in het Zuid-Hollandse provincieplaatsje woonde, op steenworp afstand van Henk Vegter. Kerken zag ik zelden van binnen, maar ik herinner mij hoe Vegter zich als wethouder inspande voor de Brielse Dom en ander historisch erfgoed. Toen hij in 1982 na twintig jaar CHU/CDA-wethouderschap afscheid nam, luidde de kop in de krant waarvoor ik werkte ‘Man van het oude en nieuwe Brielle’. Vegter werd vervolgens directeur van de plaatselijke christelijke mavo Bahûrim.

Ik zie het allemaal weer voor me. Hoe hij door de Voorstraat kuierde en vaak wel in was voor een kort praatje. Dat al snel kon gaan over hoe prachtig de voormalige garnizoensstad was. Diezelfde liefde proef je in zijn boek uit 2003. Bijvoorbeeld in het hoofdstuk over de laatste torenrestauratie anno 2001. ‘Veel natuursteen is vervangen , lekkages zijn verholpen en de klokken kunnen weer afzonderlijk luiden. De Sint-Catharijnetoren kijkt weer trots over de Landen van Voorne.’

De komende restauratie zal Henk Vegter niet meer meemaken. Hij stierf in augustus 2010, 77 jaar oud. Ik mocht aanwezig zijn op de begrafenis, waar heel de stad aantrad om haar notabele de laatste eer te bewijzen. Uiteraard in Vegters eigen hervormde domkerk.

Willem Pekelder vervangt Wim Boevink en doet dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. 
Lees meer afleveringen van zijn Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden