null Beeld

Tv-columnRenate van der Bas

De roze revolutie toont, mét humor, de lange weg naar erkenning

Willem Parel zou roepen: ‘Niet op reageren, Lena!’, maar ik meld toch even dat ik weer de hele week niet heb hoeven uitwijken naar Arte om mooie televisie te zien, in tegenstelling tot die lezer in de brievenrubriek een paar dagen terug. Neem De roze revolutie van ­Michiel van Erp, de VPRO-serie die maandag startte, online al helemaal is te bekijken en ongetwijfeld de geschiedenis ingaat als een belangrijk tv-document.

Het blijft schokkend, hoe kort geleden homoseksualiteit nog strafbaar was. Zo gaf tot 1971 het discriminerende artikel 248bis van de Zedelijkheidswet jonge homosek­suelen veel minder speelruimte dan jonge heteroseksuelen. In De roze revolutie vertelt een man hoe hij in de gevangenis belandde omdat hij zelf net meerderjarig was, maar zijn vriendje nog geen 21 jaar was. Ontucht! Terwijl als dit vriendje een vriendinnetje was geweest er geen haan naar had ­gekraaid.

Met beleefde spandoekteksten – ‘vernietig dit artikel a.u.b.’ – voerden homo’s in 1969 in Den Haag actie voor gelijke rechten. Een historisch moment: het was het eerste openlijke homoprotest ter wereld.

‘Waarom laat ik me eigenlijk beschimpen’, dacht Van Erp

Documentairemaker Michiel van Erp (1963) was zelf nooit activistisch: het was niet nodig, anderen haalden de kastanjes wel voor hem uit het vuur. Hij omschrijft zichzelf als ‘een blije homoseksueel sinds mijn twaalfde’. Maar onlangs knapte er iets. In het radioprogramma OVT vertelde Van Erp: “Twee jaar terug zat ik op het terras van een homocafé en werd weer eens uitgescholden door een voorbijganger. Normaal laat ik dat altijd maar gaan, maar opeens dacht ik: waarom leg ik me er eigenlijk bij neer dat ik word beschimpt?” Van Erp besloot ook in actie te komen, door de strijd van de lhbtiq+-community vanaf 1969 te gaan documenteren.

De roze revolutie lijkt vooral voor die community zelf gemaakt. Zeker in aflevering 2 – over solidariteit – praat Van Erp veel over ‘wij’, in vragen als: wat willen we eigenlijk, onderlinge verbondenheid kweken of juist omarmd worden door de hetero­wereld? In een mooie, sobere setting kijkt hij met jonge mensen naar oude beelden op grote schermen en probeert hij verschillen en overeenkomsten tussen de generaties te vinden. Van zwarte transpersonen – die veel geweld ervaren – wil hij weten of zij zich voldoende gesteund voelen door de gemeenschap.

Ook in het tehuis nog uitgescholden voor teringpoot

Maar uiteraard gaat het vooral vaak om het gevecht tegen achterstelling door de ­heteroseksuele buitenwereld. Zo blikt Noud Rietman van het Aidsfonds met onverholen cynisme terug op de aidscrisis in de jaren tachtig. Een parallel met de coronacrisis is snel gemaakt: “Er was toen weinig steun van de overheid. Er gingen mensen dood in de bloei van hun leven, maar het waren maar homo’s.”

Over hedendaagse ellende vertelt de ­aimabele dragqueen Victoria False: zij voert actie tegen het pesten van ‘roze’ ouderen in verzorgingshuizen. “Heb je het je hele leven moeilijk gehad, word je in het tehuis nog steeds uitgescholden voor teringpoot.”

Gelachen wordt er gelukkig ook, zoals wanneer Victoria vermoedt dat het er in het seksleven van Van Erp – al eeuwen met dezelfde partner – rustig aan toe gaat. “Het is in bed niet meer De Efteling”, geeft die toe. Victoria: “Op een gegeven moment kom je in de Keukenhof terecht”.

Ik ga weer niet reageren. Maar mooie kleuren daar hè?

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden