De rode sneeuwbal

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Het Chinese European Art Center in Xiamen (CEAC) werd tien jaar geleden opgezet door de Nederlandse Ineke Gudmundsson. Zo werd deze miljoenenstad een broedplaats voor bezoekende en lokale kunstenaars.

’Elke dag heb ik hier wel een moment van intens geluk”, zegt Ineke Gudmundsson. De Noord-Hollandse runt sinds 1999 een uitwisselingsproject voor moderne kunst, dat het culturele aanzien van de Chinese miljoenenstad Xiamen (ooit beter bekend als Amoy) veranderd heeft.

Toen Gudmundsson twaalf jaar geleden met haar echtgenoot, de IJslandse beeldend kunstenaar Sigurdur Gudmundsson, naar Xiamen verhuisde, was ze van plan het rustig aan te doen. „Onze kinderen waren het huis uit, mijn ouders waren er niet meer. Na een druk leven in Amsterdam en Reykjavik, verheugde ik me erop een beetje te gaan rondreizen. Maar al heel snel ontdekte ik dat er alleen maar traditionele Chinese kunst te zien was. Ik begon niet alleen de Europese galerieën met hedendaagse beeldende kunst te missen, maar ook zaken als modern theater en dans.”

Dus toen een bevriende professor van het Art College van de Xiamen universiteit haar in 1999 vroeg of ze op de universiteit een ruimte met kunst wilde inrichten, was de beslissing snel genomen. „Mijn man waarschuwde me. Hij zei dat ik er mijn eigen spaargeld in moest stoppen. Dan kon het Art College mij niet dwingen om ook exposities te houden van hun docenten of studenten die beneden de maat waren”, lacht ze.

Een complicerende factor was dat het plaatselijke Cultuur Bureau, bijgenaamd de ’kunstpolitie’, toezicht moet houden op de toelaatbaarheid van kunstexposities. „Toen ik die eerste jaren kunst invoerde vanuit Nederland, moest ik altijd toestemming krijgen uit de provinciehoofdstad Fuzhou. Daar weigerden ze de nodige rode stempels te zetten, ook al had ik de steun van het Art College. Het was echt een nachtmerrie. Eén keer ben ik bij de douane letterlijk op de barricades geklommen – in dit geval de vrachtwagen. Ik heb geschreeuwd dat ik publiek zou maken hoe slecht en langzaam alles in China werkte en dat niemand verantwoordelijkheid durfde te nemen. Ik was echt door het dolle heen van woede en van onmacht. De officials stonden zo perplex dat ze alsnog de werken vrijgaven, een dag voordat de expositie zou openen.”

Een week later liet de kunstpolitie de voorstelling alsnog sluiten en moest alles weer terug naar Nederland. Dergelijke douaneproblemen kostten Gudmundsson niet alleen veel stress, maar ook zoveel geld, dat ze haar aanpak veranderde. „Als eerste in China kwam ik op het idee om een ’artist in residence’ programma te beginnen”, vertelt ze. De kunstenaars verblijven voor een periode van drie tot zes maanden in Xiamen, waarbij Gudmundsson zorgt voor hun onderdak en alle praktische aspecten.

Aan het eind van hun verblijf is er een expositie. „We hebben nu zes residence woon/werkplekken. Inmiddels blijkt het CEAC onder Nederlandse kunstenaars echt bekend te zijn en komen er ook veel kunstenaars uit andere landen.”

De nu exposerende keramisch kunstenaar Nick Renshaw is vol lof over zijn verblijf bij Gudmundsson. Hij gebruikt zijn verblijf in China ook om Chinese keramiektechnieken te bestuderen. „Daar gaat het ook om. Bezoekende kunstenaars kunnen hier in contact komen met Chinese technieken als metaal hameren, brons gieten en Chinees lakwerk. Er zijn hier fantastische mogelijkheden in het werken met graniet. Ook is er veel mogelijk op het gebied van textiel en drukwerk.”

Hoewel er in de afgelopen jaren volgens Gudmundsson in Xiamen meer vrijheid is gekomen op kunstgebied, blijft het ingewikkeld om met de lokale politiek te werken. Een internationale beeldenexpositie in 2001 pakte uiteindelijk goed uit, maar veel andere projecten liepen uit op teleurstellingen. „Op een gegeven moment heb ik gezworen om nooit meer wat te organiseren met de stad”, zegt ze.

Ze moet lachen, want inmiddels is ze toch weer met een nieuw plan bezig. Het kleine eiland Gulangyu voor de kust van Xiamen moet een cultuureiland gaan worden. Haar energie schrijft ze toe aan liefde voor mensen en geloof in de kunst. „Cultuur brengt mensen dichter bij elkaar en maakt ze gelukkiger. De gretigheid van de studenten hier! Als westerse kunstenaars een lezing houden, komen ze met de meest verrassende vragen.” Ze is er trots op dat er nu een uitwisseling gaande is met het Sandberg Instituut en de Rijksakademie Amsterdam en dat het multimediale deel van het Xiamense art college als een van de beste van China bekendstaat. „Als ik nu dood ga, gaat het CEAC toch verder. Dat geeft me een goed gevoel.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden