Interview

De restauratie-architect weet het zeker: de ziel van de Notre-Dame is niet verloren

Beeld REUTERS

De herbouw zal geen afbreuk doen aan de beleving van dit icoon, verwacht restauratie-architect Jan Roest. Zijn advies: laat de wereld meekijken hoe de kathedraal herrijst uit de as en maak er een leerlingenbouwplaats van. 

Het liefst zou restauratie-architect Jan Roest in de Thalys naar Parijs stappen, voor een  inspectie van de binnenkant van de Notre-Dame. “Hoe staat het met de gemetselde gewelven, de steunberen en de contreforten (steunpilaren) die de kracht van de muren opvangen?” Dat is toch het eerste waar een restauratie-architect naar kijkt, na zo’n grote brand, zegt hij. “Als het casco van de kathedraal nog intact is, is dat een gezonde basis voor de herbouw.”

Toen Roest dinsdagavond om kwart over zeven de eerste tv-beelden zag van de brandende Notre-Dame, zei hij tegen zijn vrouw: “Verschrikkelijk, die gaat helemaal in de hens.” Als kenner van de architectuur van monumentale gebouwen, weet hij hoe kwetsbaar bij een brand eeuwenoude houtconstructies zijn. “Als die eenmaal branden, is er vaak geen redden meer aan. Dan gaat het heel hard, ook doordat door de enorme hoogte en omvang van de kathedraal blussen lastig is. Het is nog een wonder dat de twee torens en de muren overeind zijn gebleven.” Vanuit de lucht blussen was geen optie, denkt Roest, omdat door het water waarschijnlijk nog veel meer schade zou zijn aangericht en de kathedraal zelfs had kunnen instorten. 

Zeker tien jaar

Roest (64) is verbonden aan het bureau Van Hoogevest Architecten in Amersfoort, dat werkt aan de restauratie van de Domkerk in Utrecht. Eerdere grote projecten waren onder meer de Sint Bavo-kerk in Haarlem, de Nieuwe Kerk in Delft, de Grote Kerk van Zaltbommel  en de Sint Jan in Gouda. Hij schat op grond van zijn jarenlange ervaring in dat met het herstel van de Notre-Dame al gauw zo’n tien jaar zal zijn gemoeid. Alleen al de aanlevering van de grote hoeveelheden bouwmaterialen die nodig zijn, wordt een ingewikkelde operatie. Een geluk bij een ongeluk is dat een paar jaar geleden een 3D-model is gemaakt van de kathedraal. Daarvoor hoeven de restauratie-architecten niets meer op te meten en weten ze exact hoe het gebouw eruit zag voor de brand. 

Beeld Sander Soewargana

Dat de Notre-Dame wordt herbouwd, staat buiten kijf. “Technisch is het mogelijk en dit is zo’n belangrijk icoon, niet alleen van Parijs en de wereld, maar ook van het christendom, dat de kathedraal hoe dan ook zal herrijzen.” Maar hoe de renovatie wordt aangepakt, zal misschien wel een punt van discussie zijn. 

De restauratie-architecten hebben ruwweg de keuze uit twee opties. De duurste variant is om het monument in oude luister te herstellen. Om dat voor elkaar te krijgen, zullen zoveel mogelijk de oorspronkelijke materialen moeten worden toegepast, zoals hout en lood. Het alternatief is om voor de kap een moderne stalen constructie te maken en die vervolgens aan de buitenkant te bekleden met lood. Dat is goedkoper, maar Roest kan zich niet voorstellen dat de Fransen daarvoor kiezen. “Zo’n groot icoon verdient een renovatie met de originele materialen.” 

De ziel

Maar is de ziel er dan toch niet uit? Want het lood is niet meer eeuwenoud en dat geldt ook voor de balken, waarvan sommige dateerden uit de achtste eeuw. Dat doet toch afbreuk aan de cultuurhistorische waarde en de beleving van het gebouw? Roest maakt zich daar geen zorgen over. “Er zijn legio voorbeelden van kathedralen die door een brand of oorlog niet meer in oorspronkelijke staat zijn, maar die we toch als authentiek ervaren. De hoge torenspits van de Notre-Dame die nu is ingestort, is er pas in de negentiende eeuw bijgebouwd. Die toevoeging deed toch ook geen afbreuk aan onze beleving? Er moet misschien wel wat tijd overheen gaan, maar voor hem staat vast dat na de herbouw de Notre-Dame weer net zo geliefd zal zijn als voor de brand.”

Twee tips heeft hij nog voor zijn Franse collega’s. “Maak van de herbouw een bouwplaats voor leerlingen, want dit is een geweldige kans om het vakmanschap in stand te houden. En organiseer rondleidingen voor toeristen, zodat de wereld kan meekijken hoe dit icoon herrijst uit de as.”

De Notre-Dame door de eeuwen heen

In beeld: De Notre-Dame bepaalt het gezicht van Parijs, zoals deze selectie van foto’s, tekeningen schilderijen laat zien.

Lees ook:

Het kabinet wil de sloop van kerken helpen voorkomen

D66 en ChristenUnie krijgen hun zin: het kabinet wil de sloop van kerkgebouwen helpen voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden