null

TaalPeter-Arno Coppen

De positieve en de negatieve kant van ‘onnavolgbaar’

Afgelopen zaterdag werd in het programma De Taalstaat het woord ‘onnavolgbaar’ (gebruikt in relatie tot het regeringsbeleid) bekritiseerd als ‘nietszeggend taalgebruik’. Het woord zou eigenlijk een positieve kwalificatie zijn (zoals wanneer je zegt dat Cruijffs schijnbewegingen onnavolgbaar zijn), maar zo was het niet bedoeld. Bedoeld was dat je het beleid niet kunt volgen.

Het woordenboek geeft als betekenis: ‘te uitstekend of niet vatbaar om nagevolgd, om geëvenaard te kunnen worden.’ Dat is wat onduidelijk. ‘Te uitstekend’ en ‘geëvenaard’ lijken te wijzen op iets positiefs, maar wat is ‘niet vatbaar om nagevolgd te kunnen worden’? De voorbeelden zijn zonder uitzondering positief (zoals ‘een onnavolgbare solo van Messi’), dus het lijkt erop dat de kritiek terecht is.

Ik moet het zelf talloze malen gebruikt hebben

Toch ken ik uit de wetenschap en het onderwijs wel een ander gebruik van het woord ‘navolgbaar’. Daar wordt het ook gebruikt om de navolgbaarheid van een redenering, of een betoog aan te duiden. Ik moet het zelf talloze malen gebruikt hebben bij de begeleiding van werkstukken door studenten of promovendi. Die zijn vaak in eerste versie moeilijk navolgbaar, omdat de schrijver stappen in de redenering overslaat of conclusies trekt uit een analyse die eigenlijk niet getrokken kunnen worden. Dat kan ik dan niet navolgen.

Waarom zeg ik niet gewoon dat ik zo’n redenering niet kan volgen? Het punt is echter dat ik vaak heel goed kan volgen hoe een student denkt, maar dat je onverantwoorde stappen moet nemen om het te volgen: ik kan er niet in meegaan. Daar is ‘navolgen’ een prima woord voor.

Het lijkt er dus op dat het recente gebruik uit de politiek aansluit bij een soort jargongebruik in wetenschap en onderwijs. Ook hier gaat het meer over het niet mee willen gaan of het onverantwoord zijn, dan niet kunnen evenaren.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden