interview

De pianomuziek van Sibelius staat als een blanco pagina voor je

Leif Ove Andsnes: "Minder bekend repertoire spelen is heerlijk, ik zoek de uithoeken graag op."Beeld Gregor Hohenberg rv

Muziek van de Finse componist Sibelius, dat is symfonische ruimte, oerkracht voor een groot orkest. Toch grasduinde de Noorse pianist Leif Ove Andsnes in drie dikke bundels pianomuziek van de Fin. De pareltjes staan op zijn nieuwste cd.

Beethoven schreef tweeëndertig pianosonates, Schubert heeft een onnavolgbaar oeuvre voor achtentachtig toetsen nagelaten, Chopins piano-acrobatiek is weergaloos, en zo kunnen we nog wel even doorgaan wat betreft groots pianorepertoire. Wat doet Leif Ove Andsnes? Voor zijn nieuwe cd doet hij een groep uit uitgerekend het onbekende pianowerk van Sibelius – niet diens indrukwekkendste creaties. Dat wekt nieuwsgierigheid, ook bij 'Podium Witteman' willen ze er alles van weten; vlak voor de soundcheck van het televisieprogramma heeft de pianist tijd voor een interview.

"Minder bekend repertoire spelen is heerlijk, ik zoek de uithoeken graag op", zegt Leif Ove Andsnes met een jongensachtige glimlach op het gezicht. "Als artist in residence bij de New York Philharmonic heb ik net Rachmaninovs Vierde pianoconcert gespeeld. Verder heb ik daar Brittens concert en de 'Fantaisie' van Debussy op mijn lijstje staan, dit seizoen: allemaal composities die je niet iedere dag hoort. Dat werkt bevrijdend. Het geijkte repertoire heeft een lading, altijd. Daar trek ik me niets van aan, maar toch zoemt dat idee mee op de achtergrond. Muziek die geen rijke uitvoeringsgeschiedenis kent, staat als een blanco pagina voor je, je kunt alle kanten op."

Leif Ove Andsnes (1970) beweegt zich onopvallend in de voorhoede, is niet de pianist van de schreeuwerige media-aandacht, maar laat af en toe een steentje in het water vallen. Nu ook met Jean Sibelius (1865-1957). "Uit drie dikke bundels heb ik een persoonlijke keuze gemaakt, allemaal pareltjes. Van kindsbeen af ben ik vertrouwd met de componist. Er wordt vaak heel kitscherig gesproken over dat je de weidsheid van de natuur in Sibelius' orkestmuziek kunt horen. Is dat nu zo omdat de man symbool staat voor Finland of omdat hij inderdaad met die vergezichten in het hoofd zijn symfonieën schreef? Zie je wat ik bedoel? Het belangrijkste feit is dat zijn taal een ongelooflijk krachtige is, met een volstrekt eigen handtekening."

Ruimtelijkheid

Toch horen we een behoorlijke dosis ruimtelijkheid in het Sibeliusspel van Andsnes. "Sibelius' oeuvre is gegroeid vanuit de orkestgedachte, zijn componeren hangt daar volledig mee samen. Je moet dit pianowerk benaderen met een grote fantasie voor orkestrale kleuren, die geven deze muziek diepte. Bepaalde stukken vormen een uitdaging, niet omdat Sibelius het de pianist moeilijk wilde maken, maar omdat hij soms nauwelijks wist wat hij deed. Sibelius heeft zijn hele leven pianomuziek geschreven en hij probeerde van alles uit. De ene keer herken je wat Liszt-achtige invloeden, ook Chopin en Scarlatti klinken door in de helderheid van sommige werken.

"Over Sibelius heb ik veel geleerd van de dirigent Paavo Berglund; bijna alle symfonieën heb ik door hem uitgevoerd horen worden. Die ervaringen hebben enorm veel impact op me gehad. De Zevende kan ik niet beluisteren zonder tot tranen toe geroerd te zijn, telkens weer. Dat is natuurlijk een persoonlijke emotie, maar er zit ook puurheid in die muziek."

Andsnes is een Noor, Sibelius was een Fin: hebben de noordse roots van de pianist iets te maken met zijn liefde voor Sibelius? "Dat vind ik een lastige vraag. Ik weet niet of je op die manier een link kunt leggen en of Sibelius' muziek me daarom tot in mijn ziel raakt. Als je íets terughoort in het grote symfonische werk van Sibelius is het ruimte zonder mensen."

Andsnes gaat verzitten, en nog eens. "Ja, misschien toch wel. Ik ben zeer gesteld op het noordelijke landschap, de stilte ervan zoek ik graag op. 's Zomers verblijven we met het gezin in het noorden van Noorwegen en leven we zeer eenvoudig in een huisje zonder elektriciteit. De rust is overweldigend. Maar toch kan ik me niet voorstellen dat men niet ook in Zuid-Spanje ondersteboven is van deze muziek."

Op 11 november speelt Leif Ove Andsnes een recital in het Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam. Op het programma muziek van onder anderen Sibelius, Widmann en Beethoven. Info: www.muziekgebouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden