De pianist van cabaretier Johan Goossens is ook zijn mental coach en kok

Cabaretier Johan Goossens (links) en Eelco Menkveld doen een soundcheck. Tijdens de voorstelling wordt Menkveld geregeld voor schut gezet. Hij zit er niet mee. Beeld Werry Crone

Trouw belicht mensen die onmisbaar zijn voor de kunst, maar zelf nooit in de spotlights staan. Aflevering 2: De pianist als begeleider. Eelco Menkveld begeleidt cabaretier Johan Goossens, maar is tegelijk zijn kok en mental coach.

O nee, de vleugel piept! Telkens wanneer pianist Eelco Menkveld (44) het linkerpedaal intrapt, klinkt een luid 'ie-hie ie-hie'. Goed dat hij het nu ontdekt, om half vijf bij de soundcheck, want dit geluid van een roestig spiraalbed wil je 's avonds niet horen als cabaretier Johan Goossens (35) staat te zingen. Als een volleerd automonteur kruipt Menkveld onder de vleugel, maar zijn gesjor mag niet baten: de piep blijft.

"Een 'stille kracht' ben ik op deze manier niet", grapt Menkveld nog, maar hij laat wel met spoed de pianostemmer terugkomen. Want het is menens, weet hij: de cabaretier die hij begeleidt, was in het begin erg gevoelig voor bijgeluiden. Goossens stond tien jaar lang in z'n eentje op het podium voor hij de pianist erbij haalde. Dat bleek wennen. "Ik zat zo stil mogelijk", vertelt Menkveld, "maar toch stoorde ik. Die eerste maanden liep ik met een flesje kruipolie om te zorgen dat m'n pianokruk niet kraakte."

Ook voor de pianist was het wennen. Het begeleiden van cabaret was nieuw voor hem. Hij begon ooit als huispianist in chique Haagse hotels. Via de musical 'Mamma Mia' was hij het theater ingerold, waar hij als pianist en dirigent werkte bij diverse kleinkunstvoorstellingen. "Het was in het begin een gevecht om elkaar te vinden", zegt hij. "De timing van de grap en de lach bleek het belangrijkste. Dat moest ik allemaal nog leren."

Pianist Eelco Menkveld (rechts) kookt vaak voor de hele ploeg. Vandaag serveert hij ayurvedische aardappelsoep en een bulgursalade. Beeld Werry Crone

Dienstbaar

De cabaretier en pianist spelen snel wat fragmentjes uit de voorstelling door. Als de microfoons en de lichten goed staan afgesteld, gaan ze eten. Menkveld heeft die middag - zoals gebruikelijk - thuis een maaltijd bereid voor het hele team: de cabaretier, de technicus en hijzelf. Dat vindt hij leuk. Het ontspant. En je hoeft vlak voor het optreden niet meer de halve stad af te struinen voor een eettentje.

Vandaag, in de artiestenfoyer in Gouda, serveert Menkveld ayurvedische aardappelsoep en een bulgursalade. Goossens wil altijd licht eten, anders staat hij met een volle pens op het toneel. Het moet ook vroeg, rond vijf uur, dan kunnen ze daarna nog even slapen.

Menkveld past zich aan. Die dienstbare rol ligt hem, zegt hij terwijl hij de borden op tafel zet. Hij hoeft niet zelf het middelpunt te zijn; dat geeft maar stress. Liever zorgt hij voor een goede sfeer, ook tijdens de 'nazit': de ontmoeting met het publiek na afloop. "Ik ben daar meestal bij, anders is Johan zo alleen. Soms duiken mensen bovenop hem, terwijl hij al moe is. Dan kom ik ertussen."

Als de pianist even wegloopt, het keukentje in, vertelt de cabaretier hoe blij hij met hem is. "Hij is heel positief ingesteld. Dat maakt zo'n tournee veel minder zwaar dan in je eentje. En als de avond niet loopt, kan ik altijd denken dat het aan hem ligt."

Bekijk hieronder de trailer van de voorstelling 'Vlam' van Johan Goossens. Het artikel gaat verder onder de video.

Muzikale verrijking

De twee leerden elkaar tien jaar geleden kennen in het cabaretwereldje. Ze werken nu vier jaar samen. Een muzikale verrijking, vindt Goossens. "Ik kan zelf ook wel een beetje pianospelen, maar na twee nummers hoor je dat alles op elkaar lijkt."

Ze schrijven de muziek samen. De cabaretier heeft vaak al een tekst, een paar akkoorden en een flard van een melodie. Met z'n tweeën bouwen ze dat uit tot een lied, waarbij de pianist volgens Goossens veel 'mooie ideeën' heeft. "Ik maak er geen Rachmaninov van", relativeert Menkveld. "Het moet naturel blijven, dat is Johans stijl. Maar ik probeer zijn mogelijkheden wel op te rekken."

Kort na zevenen gaan de heren nog een keer het podium op voor de 'doorloop': ze nemen wat laatste puntjes door. Om half negen begint het dan echt. De pianist zit al op het podium terwijl het publiek binnenstroomt. Hij speelt inloopmuziek om de mensen op te warmen voor de opkomst van Goossens. De piep blijkt spoorloos verdwenen, met dank aan de pianostemmer en wat talkpoeder.

"Mijn beginspel moet echt op de achtergrond blijven", legde Menkveld vlak voor het optreden uit. "Ik moet niet te nadrukkelijk soleren. Laatst ging het publiek klappen. Dan weet ik dat ik gas moet terugnemen." Daar zit hij dan, de 'stille kracht'. Met een tevreden glimlach volgt hij hoe de zaal zich vult.

Beeld Werry Crone

Druiper

Zodra Goossens opkomt en zijn verhaal afsteekt, rollen de lachgolven door het publiek. Tijdens de gevoelige liedjes houdt de zaal zich stil. Van te voren had Menkveld nog zijn ergernis geuit over publiek dat met snoeppapiertjes ritselt, uitgerekend als hij een lied inzet. Die kwelling blijft hem vanavond bespaard.

Tijdens de voorstelling wordt Menkveld geregeld voor schut gezet, bijvoorbeeld met een geintje over een geslachtsziekte. Hij kan niets terugzeggen, maar daar zit hij niet mee. Het publiek weet heus wel dat theater een 'gesublimeerde versie van de werkelijkheid' is en dat hij niet echt een druiper heeft gehad.

Na afloop in de kleedkamer evalueren ze het optreden kort. Geweldig publiek. Veel respons. Al was er één oudere vrouw op de eerste rij die zichtbaar moeite had met de seksuele inhoud van het programma. En er was een spannend moment toen Goossens heel even de tekst van een lied kwijtraakte. Voor de artiesten een schok. Maar ze vingen het zo professioneel op dat het leek alsof het erbij hoorde, sust Menkveld.

Zo fungeert hij niet alleen als pianist, kok en goede vriend, maar ook als mental coach. En dan hebben we nog niet eens vermeld dat hij vlak voor opkomst altijd even controleert of het kostuum van de cabaretier recht zit en of er geen 'kikker uit zijn neus hangt'. Goud waard, zo'n gast. "Ja, het is hard werken", zegt hij bij de nazit met bier en bitterballen. "Maar Johan is heel muzikaal, waardoor ik bij het schrijven en begeleiden van de liedjes goed mijn ei kwijt kan. En we hebben het erg gezellig samen."

Het cabaretprogramma van Johan Goossens heet 'Vlam'. Het gaat over seks en schaamte, man en vrouw, homo en hetero. Wie zijn erotisch vocabulaire up-to-date wil krijgen, kan deze maand nog tien keer bij Goossens terecht, daarna weer vanaf oktober.

Lees ook de recensie van 'Vlam': Johan Goossens creëert openheid en saamhorigheid met een show over zijn seksleven

"Goossens is zo'n cabaretier waarbij je net iets langer na moet denken voordat de lach onherroepelijk opwelt." (★★★☆☆)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden